પાણીની કામચલાઉ કઠિનતા દૂર કરવાની પદ્ધતિઓનું વર્ણન કરો: $(i)$ ઉકાળવું $(ii)$ ક્લાર્કની પદ્ધતિ.
(N/A) $(i)$ ઉકાળવું: ઉકાળવા દરમિયાન,દ્રાવ્ય $Mg(HCO_{3})_{2}$ નું અદ્રાવ્ય $Mg(OH)_{2}$ માં અને $Ca(HCO_{3})_{2}$ નું અદ્રાવ્ય $CaCO_{3}$ માં રૂપાંતર થાય છે. $Mg(OH)_{2}$ નો દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $MgCO_{3}$ કરતા ઓછો હોવાથી,$Mg(OH)_{2}$ અવક્ષેપિત થાય છે. આ અવક્ષેપોને ગાળણ દ્વારા દૂર કરી શકાય છે,જેથી નરમ પાણી મળે છે.
$Mg(HCO_{3})_{2} \xrightarrow{\Delta} Mg(OH)_{2} \downarrow + 2CO_{2} \uparrow$
$Ca(HCO_{3})_{2} \xrightarrow{\Delta} CaCO_{3} \downarrow + H_{2}O + CO_{2} \uparrow$
$(ii)$ ક્લાર્કની પદ્ધતિ: આ પદ્ધતિમાં કઠિન પાણીમાં ચૂનાનું $(Ca(OH)_{2})$ ગણતરીપૂર્વકનું પ્રમાણ ઉમેરવામાં આવે છે. તે કેલ્શિયમ કાર્બોનેટ અને મેગ્નેશિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડના અવક્ષેપ બનાવે છે,જેને ગાળણ દ્વારા દૂર કરી શકાય છે.
$Ca(HCO_{3})_{2} + Ca(OH)_{2} \longrightarrow 2CaCO_{3} \downarrow + 2H_{2}O$
$Mg(HCO_{3})_{2} + 2Ca(OH)_{2} \longrightarrow 2CaCO_{3} \downarrow + Mg(OH)_{2} \downarrow + 2H_{2}O$
$Mg(HCO_{3})_{2} \xrightarrow{\Delta} Mg(OH)_{2} \downarrow + 2CO_{2} \uparrow$
$Ca(HCO_{3})_{2} \xrightarrow{\Delta} CaCO_{3} \downarrow + H_{2}O + CO_{2} \uparrow$
$(ii)$ ક્લાર્કની પદ્ધતિ: આ પદ્ધતિમાં કઠિન પાણીમાં ચૂનાનું $(Ca(OH)_{2})$ ગણતરીપૂર્વકનું પ્રમાણ ઉમેરવામાં આવે છે. તે કેલ્શિયમ કાર્બોનેટ અને મેગ્નેશિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડના અવક્ષેપ બનાવે છે,જેને ગાળણ દ્વારા દૂર કરી શકાય છે.
$Ca(HCO_{3})_{2} + Ca(OH)_{2} \longrightarrow 2CaCO_{3} \downarrow + 2H_{2}O$
$Mg(HCO_{3})_{2} + 2Ca(OH)_{2} \longrightarrow 2CaCO_{3} \downarrow + Mg(OH)_{2} \downarrow + 2H_{2}O$
Explore More
Similar Questions
વાતાવરણીય દબાણ અને ખૂબ જ ઓછા તાપમાને,પાણીનું સ્ફટિકીકરણ શેમાં થાય છે?
List-$I$ માં આપેલા પ્રક્રિયકોને List-$II$ માં આપેલા નીપજો સાથે જોડો.
List-$I$ List-$II$ $(a). H_2O + H_2S$ $(i). (H_3O^{+}, HS^{-})$ $(b). H_2O + N^{3-}$ $(ii). (NH_3, OH^{-})$ $(c). H_2O + SiCl_4$ $(iii). (OH^{-}, H_3S^{+})$ $(d). H_2O + F_2$ $(iv). (SiO_2, HCl)$ $(v). (SiO_4^{4-}, Cl_2)$ $(vi). (O_2, F^{-})$ $(vii). (HF, OH^{-})$ $(viii). (OH^{-}, NH_3)$
| List-$I$ | List-$II$ |
| $(a). H_2O + H_2S$ | $(i). (H_3O^{+}, HS^{-})$ |
| $(b). H_2O + N^{3-}$ | $(ii). (NH_3, OH^{-})$ |
| $(c). H_2O + SiCl_4$ | $(iii). (OH^{-}, H_3S^{+})$ |
| $(d). H_2O + F_2$ | $(iv). (SiO_2, HCl)$ |
| $(v). (SiO_4^{4-}, Cl_2)$ | |
| $(vi). (O_2, F^{-})$ | |
| $(vii). (HF, OH^{-})$ | |
| $(viii). (OH^{-}, NH_3)$ |
નીચેના વિધાનોનું અવલોકન કરો:
$1.$ ભારે પાણી પ્રાણીઓના વિકાસ માટે હાનિકારક છે.
$2.$ ભારે પાણી $Al_4C_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $\text{deuterated acetylene}$ બનાવે છે.
$3.$ $BaCl_2 \cdot 2D_2O$ એ $\text{interstitial deuterate}$ નું ઉદાહરણ છે.
સાચા વિધાનો કયા છે?
$1.$ ભારે પાણી પ્રાણીઓના વિકાસ માટે હાનિકારક છે.
$2.$ ભારે પાણી $Al_4C_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $\text{deuterated acetylene}$ બનાવે છે.
$3.$ $BaCl_2 \cdot 2D_2O$ એ $\text{interstitial deuterate}$ નું ઉદાહરણ છે.
સાચા વિધાનો કયા છે?
નીચેનામાંથી શું કઠિન પાણીને નરમ બનાવશે?
Easy
View Solutionશુદ્ધ અને ખનીજ રહિત (demineralised) $H_2O$ તૈયાર કરવા માટે શેનો ઉપયોગ કરી શકાય?
Easy
View SolutionVedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo