વાતાવરણીય દબાણ માપવા માટે મર્ક્યુરી બેરોમીટરનું વર્ણન કરો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) ઇટાલિયન વૈજ્ઞાનિક ઇવેન્જેલિસ્ટા ટોરીસેલીએ સૌપ્રથમ વાતાવરણીય દબાણ માપવાની પદ્ધતિ વિકસાવી હતી.
આ ઉપકરણ આકૃતિમાં દર્શાવેલ છે.
$1 \text{ m}$ લાંબી કાચની નળી,જે એક છેડેથી બંધ છે અને પારો (મર્ક્યુરી) થી ભરેલી છે,તેને પારાના પાત્રમાં ઊંધી કરવામાં આવે છે. નળીના ખુલ્લા ભાગ પર અંગૂઠો રાખવામાં આવે છે.
જો નળી પરથી અંગૂઠો હટાવવામાં આવે,તો પારાના સ્તંભની સપાટી થોડી નીચે ઉતરે છે.
નળીમાં પારાના સ્તંભની ઉપરની જગ્યામાં માત્ર પારાની વરાળ હોય છે,જેનું દબાણ $P$ એટલું ઓછું હોય છે કે તેને અવગણી શકાય છે. તેથી,$P \approx 0$.
સ્તંભની અંદર બિંદુ $A$ પરનું દબાણ એ બિંદુ $B$ પરના દબાણ જેટલું જ હોય છે,જે સમાન સમક્ષિતિજ સપાટી પર છે. બિંદુ $A$ પરનું વાતાવરણીય દબાણ નીચે મુજબ છે:
$P_{a} = P + h \rho g$
કારણ કે $P \approx 0$,તેથી:
$P_{a} = 0 + h \rho g$
$\therefore P_{a} = h \rho g$
જ્યાં $\rho$ એ પારાની ઘનતા છે અને $h$ એ પારાના સ્તંભની ઊંચાઈ છે.
આ ઉપકરણમાં,સમુદ્રની સપાટી પર પારાના સ્તંભની ઊંચાઈ $76 \text{ cm}$ હોય છે,જે એક વાતાવરણ (one atmosphere) દબાણની સમકક્ષ છે.

Explore More

Similar Questions

$10 \, cm$ ઊંચાઈ ધરાવતું એક પાત્ર પાણીથી ભરેલું છે. તેના તળિયે એક કાણું છે. ઉપરના અને નીચેના બિંદુઓ વચ્ચેનો દબાણનો તફાવત શોધો.

વાતાવરણની ઘનતા $1.29 \ kg/m^3$ છે. જો વાતાવરણીય દબાણ $1.013 \times 10^5 \ Pa$ હોય,તો જો ઘનતા સમાન હોય તો વાતાવરણ કેટલી ઊંચાઈ સુધી વિસ્તરેલું હશે? $(g = 9.81 \ m/s^2)$

સમજાવો કે પર્વત પર તમે ચાનો સારો કપ કેમ બનાવી શકતા નથી?

આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ ડેમની પાછળ $h$ ઊંચાઈ સુધી પાણી ભરેલું છે. ડેમ ગેટનો આગળનો દેખાવ પણ બાજુની આકૃતિમાં દર્શાવેલ છે. પાણીની ઘનતા $\rho$ છે અને ગુરુત્વાકર્ષણને કારણે પ્રવેગ $g$ છે. જો વાતાવરણીય દબાણ બળને પણ ધ્યાનમાં લેવામાં આવે,તો $O$ ની ઉપર પાણીને કારણે ડેમ પર લાગતા કુલ બળનું કાર્યબિંદુ કયું છે?

વાતાવરણીય દબાણ માપતા બે સાધનોના નામ જણાવો.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo