વાતાવરણીય દબાણ માપવા માટે મર્ક્યુરી બેરોમીટરનું વર્ણન કરો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) ઇટાલિયન વૈજ્ઞાનિક ઇવેન્જેલિસ્ટા ટોરીસેલીએ સૌપ્રથમ વાતાવરણીય દબાણ માપવાની પદ્ધતિ વિકસાવી હતી.
આ ઉપકરણ આકૃતિમાં દર્શાવેલ છે.
$1 \text{ m}$ લાંબી કાચની નળી,જે એક છેડેથી બંધ છે અને પારો (મર્ક્યુરી) થી ભરેલી છે,તેને પારાના પાત્રમાં ઊંધી કરવામાં આવે છે. નળીના ખુલ્લા ભાગ પર અંગૂઠો રાખવામાં આવે છે.
જો નળી પરથી અંગૂઠો હટાવવામાં આવે,તો પારાના સ્તંભની સપાટી થોડી નીચે ઉતરે છે.
નળીમાં પારાના સ્તંભની ઉપરની જગ્યામાં માત્ર પારાની વરાળ હોય છે,જેનું દબાણ $P$ એટલું ઓછું હોય છે કે તેને અવગણી શકાય છે. તેથી,$P \approx 0$.
સ્તંભની અંદર બિંદુ $A$ પરનું દબાણ એ બિંદુ $B$ પરના દબાણ જેટલું જ હોય છે,જે સમાન સમક્ષિતિજ સપાટી પર છે. બિંદુ $A$ પરનું વાતાવરણીય દબાણ નીચે મુજબ છે:
$P_{a} = P + h \rho g$
કારણ કે $P \approx 0$,તેથી:
$P_{a} = 0 + h \rho g$
$\therefore P_{a} = h \rho g$
જ્યાં $\rho$ એ પારાની ઘનતા છે અને $h$ એ પારાના સ્તંભની ઊંચાઈ છે.
આ ઉપકરણમાં,સમુદ્રની સપાટી પર પારાના સ્તંભની ઊંચાઈ $76 \text{ cm}$ હોય છે,જે એક વાતાવરણ (one atmosphere) દબાણની સમકક્ષ છે.

Explore More

Similar Questions

$(a)$ જેમ જેમ વાતાવરણમાં ઉપર જઈએ તેમ દબાણ ઘટે છે. જો હવાની ઘનતા $\rho$ હોય,તો સૂક્ષ્મ ઊંચાઈ $dh$ માટે દબાણમાં થતો ફેરફાર $dp$ કેટલો હશે?
$(b)$ દબાણ $P$ એ ઘનતાના સમપ્રમાણમાં છે તેમ માનીને,જો પૃથ્વીની સપાટી પર દબાણ $P_{0}$ હોય,તો $h$ ઊંચાઈએ દબાણ $P$ શોધો.
$(c)$ જો $P_{0} = 1.03 \times 10^5 \text{ N/m}^2$,$\rho_0 = 1.29 \text{ kg/m}^3$,અને $g = 9.8 \text{ m/s}^2$ હોય,તો કેટલી ઊંચાઈએ દબાણ પૃથ્વીની સપાટીના દબાણના $\frac{1}{10}$ ભાગનું થઈ જશે?
$(d)$ વાતાવરણનું આ મોડેલ પ્રમાણમાં નાની ઊંચાઈ માટે કામ કરે છે. આ મોડેલને મર્યાદિત કરતી પૂર્વધારણા જણાવો.

પાણીની સપાટીથી $10 \ m$ નીચે એક બિંદુએ દબાણ કેટલું હશે? (વાતાવરણનું દબાણ $P_0 = 1.01 \times 10^5 \ Nm^{-2}$ અને $g = 10 \ ms^{-2}$ લો):

વાતાવરણીય દબાણ માપવા માટે ટોરીસેલીના પ્રયોગનું વર્ણન કરો.

પાણીની ટાંકીના તળિયે દબાણ $4 P$ છે,જ્યાં $P$ એ વાતાવરણીય દબાણ છે. જો પાણીને તેની પ્રારંભિક ઊંચાઈના $\frac{3}{5}$ ભાગ જેટલું ઘટાડવામાં આવે,તો ટાંકીના તળિયે દબાણ કેટલું હશે?

પ્રેશર કૂકરમાં ખોરાક ઝડપથી કેમ રંધાય છે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo