$PCl_5$ અને $SF_6$ ના કિસ્સામાં સંકરણનું વર્ણન કરો. $PCl_5$ માં અક્ષીય બંધો વિષુવવૃત્તીય બંધોની તુલનામાં લાંબા હોય છે,જ્યારે $SF_6$ માં અક્ષીય અને વિષુવવૃત્તીય બંને બંધોની લંબાઈ સમાન હોય છે. સમજાવો.
(N/A) $PCl_5$ નું નિર્માણ: $PCl_5$ માં,ફોસ્ફરસ $sp^3d$ સંકરણ પામે છે અને પાંચ $sp^3d$ સંકર કક્ષકો બનાવે છે જે ત્રિકોણીય દ્વિપિરામિડના પાંચ ખૂણાઓ તરફ નિર્દેશિત હોય છે. આ પાંચ $sp^3d$ સંકર કક્ષકો $Cl$ પરમાણુઓની એકલ ભરાયેલી $p$-કક્ષકો સાથે અતિવ્યાપન કરીને પાંચ $P-Cl$ સિગ્મા બંધ બનાવે છે.
ત્રણ $P-Cl$ બંધ એક જ સમતલમાં હોય છે અને એકબીજા સાથે $120^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવે છે. આ બંધોને વિષુવવૃત્તીય બંધો કહેવામાં આવે છે.
બાકીના બે $P-Cl$ બંધ,જેમાંથી એક સમતલની ઉપર અને બીજો સમતલની નીચે હોય છે,તે વિષુવવૃત્તીય સમતલ સાથે $90^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવે છે. આ બંધોને અક્ષીય બંધો કહેવામાં આવે છે. અક્ષીય બંધો વિષુવવૃત્તીય બંધો કરતા થોડા લાંબા હોય છે કારણ કે અક્ષીય બંધના ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મો વિષુવવૃત્તીય બંધના ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મો દ્વારા વધુ અપાકર્ષણ અનુભવે છે.
$SF_6$ નું નિર્માણ: $SF_6$ માં,સલ્ફર $sp^3d^2$ સંકરણ પામે છે અને છ $sp^3d^2$ સંકર કક્ષકો બનાવે છે જે નિયમિત અષ્ટફલકના છ ખૂણાઓ તરફ નિર્દેશિત હોય છે. આ છ $sp^3d^2$ સંકર કક્ષકો ફ્લોરિન પરમાણુઓની એકલ ભરાયેલી કક્ષકો સાથે અતિવ્યાપન કરીને છ $S-F$ સિગ્મા બંધ બનાવે છે. આમ,$SF_6$ અણુ નિયમિત અષ્ટફલકીય ભૂમિતિ ધરાવે છે અને તમામ $S-F$ બંધોની લંબાઈ સમાન હોય છે.
ત્રણ $P-Cl$ બંધ એક જ સમતલમાં હોય છે અને એકબીજા સાથે $120^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવે છે. આ બંધોને વિષુવવૃત્તીય બંધો કહેવામાં આવે છે.
બાકીના બે $P-Cl$ બંધ,જેમાંથી એક સમતલની ઉપર અને બીજો સમતલની નીચે હોય છે,તે વિષુવવૃત્તીય સમતલ સાથે $90^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવે છે. આ બંધોને અક્ષીય બંધો કહેવામાં આવે છે. અક્ષીય બંધો વિષુવવૃત્તીય બંધો કરતા થોડા લાંબા હોય છે કારણ કે અક્ષીય બંધના ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મો વિષુવવૃત્તીય બંધના ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મો દ્વારા વધુ અપાકર્ષણ અનુભવે છે.
$SF_6$ નું નિર્માણ: $SF_6$ માં,સલ્ફર $sp^3d^2$ સંકરણ પામે છે અને છ $sp^3d^2$ સંકર કક્ષકો બનાવે છે જે નિયમિત અષ્ટફલકના છ ખૂણાઓ તરફ નિર્દેશિત હોય છે. આ છ $sp^3d^2$ સંકર કક્ષકો ફ્લોરિન પરમાણુઓની એકલ ભરાયેલી કક્ષકો સાથે અતિવ્યાપન કરીને છ $S-F$ સિગ્મા બંધ બનાવે છે. આમ,$SF_6$ અણુ નિયમિત અષ્ટફલકીય ભૂમિતિ ધરાવે છે અને તમામ $S-F$ બંધોની લંબાઈ સમાન હોય છે.
Explore More
Similar Questions
નીચેનામાંથી કયો સેટ સાચો છે?
List-$I$ ને List-$II$ સાથે જોડો :
List-$I$ (સ્પીસીઝ) List-$II$ (સંકર કક્ષકો) $(a)$ $SF_{4}$ $(i)$ $sp^{3}d^{2}$ $(b)$ $IF_{5}$ $(ii)$ $d^{2}sp^{3}$ $(c)$ $NO_{2}^{+}$ $(iii)$ $sp^{3}d$ $(d)$ $NH_{4}^{+}$ $(iv)$ $sp^{3}$ $(v)$ $sp$
નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો :
| List-$I$ (સ્પીસીઝ) | List-$II$ (સંકર કક્ષકો) |
| $(a)$ $SF_{4}$ | $(i)$ $sp^{3}d^{2}$ |
| $(b)$ $IF_{5}$ | $(ii)$ $d^{2}sp^{3}$ |
| $(c)$ $NO_{2}^{+}$ | $(iii)$ $sp^{3}d$ |
| $(d)$ $NH_{4}^{+}$ | $(iv)$ $sp^{3}$ |
| $(v)$ $sp$ |
નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો :
DifficultJEE MAIN 2021
View Solutionજેમ સંકરિત કક્ષકનો $s-$ગુણધર્મ ઘટે છે,તેમ બંધકોણ
Medium
View Solutionઅણુઓની એવી જોડી ઓળખો જેમાં મધ્યસ્થ પરમાણુનું સંકરણ $sp^2$ હોય અને ભૂમિતિ બેન્ટ (વળેલી) હોય.
નીચેના કોષ્ટકમાંથી સાચો સેટ ઓળખો:
અણુ મધ્યસ્થ પરમાણુનું સંકરણ આકાર $(a)$ $PCl_5$ $dsp^3$ ચોરસ પિરામિડલ $(b)$ $[Ni(CN)_4]^{2-}$ $sp^3$ સમચતુષ્ફલકીય $(c)$ $SF_6$ $sp^3d^2$ અષ્ટફલકીય $(d)$ $IF_3$ $dsp^3$ પિરામિડલ
| અણુ | મધ્યસ્થ પરમાણુનું સંકરણ | આકાર |
|---|---|---|
| $(a)$ $PCl_5$ | $dsp^3$ | ચોરસ પિરામિડલ |
| $(b)$ $[Ni(CN)_4]^{2-}$ | $sp^3$ | સમચતુષ્ફલકીય |
| $(c)$ $SF_6$ | $sp^3d^2$ | અષ્ટફલકીય |
| $(d)$ $IF_3$ | $dsp^3$ | પિરામિડલ |
Vedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo