સંયોજક પેશીના લક્ષણો અને પ્રકારોનું વર્ણન કરો.

(N/A) સંયોજક પેશીઓ જટિલ પ્રાણીઓના શરીરમાં સૌથી વધુ વિપુલ અને વ્યાપક રીતે વિતરિત પેશીઓ છે. તેમને સંયોજક પેશીઓ કહેવામાં આવે છે કારણ કે તેઓ શરીરના અન્ય પેશીઓ/અંગોને જોડવાનું અને આધાર આપવાનું વિશેષ કાર્ય કરે છે.
લક્ષણો:
$1$. તેમાં કોષોની સંખ્યા ઓછી હોય છે અને આંતરકોષીય આધારક દ્રવ્ય વધુ પ્રમાણમાં હોય છે.
$2$. કોષો કોલેજન અથવા ઇલાસ્ટિન નામના બંધારણીય પ્રોટીન તંતુઓનો સ્ત્રાવ કરે છે,જે મજબૂતી,સ્થિતિસ્થાપકતા અને લવચીકતા પ્રદાન કરે છે.
$3$. કોષો સુધારેલા પોલિસેકરાઇડ્સનો પણ સ્ત્રાવ કરે છે,જે કોષો અને તંતુઓ વચ્ચે જમા થાય છે અને આધારક (મેટ્રિક્સ) તરીકે કાર્ય કરે છે.
સંયોજક પેશીના પ્રકારો:
સંયોજક પેશીને ત્રણ પ્રકારમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે:
$(i)$ શિથિલ સંયોજક પેશી
(ii) સઘન સંયોજક પેશી
(iii) વિશિષ્ટ સંયોજક પેશી
$(i)$ શિથિલ સંયોજક પેશી: કોષો અને તંતુઓ અર્ધ-પ્રવાહી આધારક દ્રવ્યમાં છૂટાછવાયા ગોઠવાયેલા હોય છે. ઉદાહરણો:
$(a)$ એરિઓલર પેશી: ત્વચાની નીચે જોવા મળે છે. તે અધિચ્છદ માટે આધારક માળખું પૂરું પાડે છે.
$(b)$ મેદપૂર્ણ પેશી: મુખ્યત્વે ત્વચાની નીચે આવેલી હોય છે. તેના કોષો ચરબીનો સંગ્રહ કરવા માટે વિશિષ્ટ હોય છે.
(ii) સઘન સંયોજક પેશી: તંતુઓ અને ફાઇબ્રોબ્લાસ્ટ્સ સઘન રીતે ગોઠવાયેલા હોય છે. તેના બે પ્રકાર છે:
$(a)$ સઘન નિયમિત: કોલેજન તંતુઓ સમાંતર તંતુઓના જૂથો વચ્ચે હરોળમાં ગોઠવાયેલા હોય છે (દા.ત.,કંડરા અને અસ્થિબંધન).
$(b)$ સઘન અનિયમિત: ફાઇબ્રોબ્લાસ્ટ્સ અને ઘણા તંતુઓ (મોટે ભાગે કોલેજન) અલગ-અલગ દિશામાં ગોઠવાયેલા હોય છે.
(iii) વિશિષ્ટ સંયોજક પેશી:
$(a)$ કાસ્થિ: આંતરકોષીય પદાર્થ ઘન અને નરમ હોય છે અને દબાણનો સામનો કરે છે. કોષોને કોન્ડ્રોસાઇટ્સ કહેવાય છે.
$(b)$ અસ્થિ: તેનું આધારક દ્રવ્ય સખત અને બિન-લવચીક હોય છે,જે કેલ્શિયમ ક્ષારો અને કોલેજન તંતુઓથી સમૃદ્ધ હોય છે જે અસ્થિને મજબૂતી આપે છે. કોષોને અસ્થિકોષ (ઓસ્ટિઓસાઇટ્સ) કહેવાય છે.
$(c)$ રુધિર: એક પ્રવાહી સંયોજક પેશી જેમાં પ્લાઝ્મા,રક્તકણો (RBCs),શ્વેતકણો (WBCs) અને ત્રાકકણો હોય છે.