કાર્ય દ્વારા ઉત્પન્ન થતી ઉષ્મા અંગે બેન્જામિન થોમસનના પ્રયોગનું વર્ણન કરો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) બેન્જામિન થોમસન,જેમને કાઉન્ટ રમફોર્ડ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તેમણે $1798$ માં તોપોને ડ્રિલ કરતી વખતે એક પ્રખ્યાત પ્રયોગ કર્યો હતો.
$1$. તેમણે અવલોકન કર્યું કે જ્યારે તોપને ડ્રિલ કરવા માટે બુઠ્ઠા ડ્રિલનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો,ત્યારે નોંધપાત્ર પ્રમાણમાં ઉષ્મા ઉત્પન્ન થઈ,જે પાણીને ઉકાળી શકે તેમ હતી.
$2$. તેમણે નોંધ્યું કે જ્યાં સુધી ડ્રિલ ફેરવવાનું યાંત્રિક કાર્ય કરવામાં આવતું હતું ત્યાં સુધી ઉષ્માનું ઉત્પાદન ચાલુ રહ્યું.
$3$. કારણ કે ઉષ્મા ધાતુમાંથી આવતી હોય તેવું લાગતું ન હતું (કારણ કે ઉત્પન્ન થયેલા ધાતુના ટુકડાઓની ઉષ્મા ધારિતામાં કોઈ મોટો તફાવત ન હતો),તેમણે તારણ કાઢ્યું કે ઉષ્મા એ કોઈ પ્રવાહી (કેલોરિક) નથી,પરંતુ યાંત્રિક કાર્ય દ્વારા ઉત્પન્ન થતી ઉર્જાનું એક સ્વરૂપ છે.
$4$. આ પ્રયોગે પ્રારંભિક પુરાવા આપ્યા કે યાંત્રિક કાર્યને ઉષ્મામાં રૂપાંતરિત કરી શકાય છે,જેણે ઉષ્માગતિશાસ્ત્રના પ્રથમ નિયમનો પાયો નાખ્યો.

Explore More

Similar Questions

આદર્શ વાયુ માટે ઉષ્માગતિશાસ્ત્રનો પ્રથમ નિયમ $\Delta U = \Delta Q + \Delta W$ તરીકે લખી શકાય છે. નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?

ઉષ્માગતિશાસ્ત્રનો પ્રથમ નિયમ એ કયા નિયમનું ખાસ સ્વરૂપ છે?

$50\,N/m^2$ ના અચળ દબાણે વાયુનું કદ $10\,m^3$ થી ઘટીને $4\,m^3$ થાય છે. જો વાયુને $100\,J$ ઉષ્મા આપવામાં આવે,તો આંતરિક ઊર્જામાં થતો વધારો ....... $J$ છે.

$100^{\circ} C$ તાપમાને અને સામાન્ય દબાણે $(1.013 \times 10^5 \, N m^{-2})$ રહેલા $0.1 \, g$ પાણીના નમૂનાને $100^{\circ} C$ તાપમાને વરાળમાં રૂપાંતરિત કરવા માટે $54 \, cal$ ઉષ્મા ઉર્જાની જરૂર પડે છે. જો ઉત્પન્ન થયેલી વરાળનું કદ $167.1 \, cc$ હોય,તો નમૂનાની આંતરિક ઉર્જામાં થતો ફેરફાર ....... $J$ છે.

જ્યારે તંત્રને $150 \ J$ ઉષ્મા આપવામાં આવે છે,ત્યારે તંત્ર દ્વારા થતું કાર્ય $110 \ J$ છે. તંત્રની આંતરિક ઊર્જામાં થતો ફેરફાર ....... $J$ છે.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo