માનવ ઉત્સર્જનતંત્રનું વર્ણન કરો.

(N/A) મનુષ્યમાં,ઉત્સર્જનતંત્ર એક જોડ મૂત્રપિંડ,એક જોડ મૂત્રવાહિની,મૂત્રાશય અને મૂત્રમાર્ગનું બનેલું છે.
મૂત્રપિંડ: તે લાલાશ પડતા બદામી રંગની,વાલના આકારની રચના છે.
$(i)$ સ્થાન: તે છેલ્લા ઉરોદર અને ત્રીજા કટિ કશેરુકાની વચ્ચે,ઉદરીય ગુહાની પૃષ્ઠ બાજુની અંદરની દીવાલની નજીક આવેલું છે.
(ii) કદ: પુખ્ત માનવના દરેક મૂત્રપિંડની લંબાઈ $10-12 \ cm$,પહોળાઈ $5-7 \ cm$ અને જાડાઈ $2-3 \ cm$ હોય છે.
(iii) વજન: સરેરાશ વજન $120-170 \ g$ હોય છે.
બંને મૂત્રપિંડ એક જ સમતલમાં હોતા નથી; જમણું મૂત્રપિંડ ડાબા મૂત્રપિંડ કરતાં થોડું નીચે હોય છે કારણ કે તેની ઉપર જમણી બાજુએ યકૃત આવેલું હોય છે.
મૂત્રપિંડની બાહ્ય સપાટી બહિર્ગોળ અને આંતરિક સપાટી અંતર્ગોળ હોય છે.
મૂત્રપિંડની આંતરિક રચના: મૂત્રપિંડનો આડો છેદ ($L$.$S$.) જોતા,અંતર્ગોળ સપાટી પર એક મોટી ખાંચ જોવા મળે છે જેને નિવાપ (Hilum) કહે છે.
નિવાપ દ્વારા મૂત્રવાહિની,રુધિરવાહિનીઓ અને ચેતાઓ પ્રવેશે છે.
નિવાપની અંદરની તરફ એક પહોળી ગળણી આકારની જગ્યા હોય છે જેને મૂત્રપિંડ નિવાપ (Renal pelvis) કહે છે.
મૂત્રપિંડ નિવાપના પ્રવર્ધોને ચાલિકા (Calyces) કહે છે.
મૂત્રપિંડનું બહારનું પડ એક મજબૂત કેપ્સ્યુલનું બનેલું હોય છે.
મૂત્રપિંડની અંદર બે ભાગ હોય છે: બહારનો બાહ્યક (Cortex) અને અંદરનો મજ્જક (Medulla).
મજ્જક થોડા શંકુ આકારના સમૂહોમાં વિભાજિત હોય છે (મજ્જક પિરામિડ) જે ચાલિકામાં પ્રક્ષેપિત થાય છે.
બાહ્યક મજ્જક પિરામિડની વચ્ચે વિસ્તરે છે જેને બર્ટિનીના સ્તંભો (Columns of Bertini) કહે છે.
દરેક મૂત્રપિંડમાં લગભગ દસ લાખ જેટલી જટિલ નલિકામય રચનાઓ હોય છે જેને ઉત્સર્ગ એકમ (Nephrons) કહે છે.