જોકે ઉષ્મા એ પથ વિધેય છે,પરંતુ ચોક્કસ પરિસ્થિતિઓમાં તંત્ર દ્વારા શોષાયેલી ઉષ્મા પથથી સ્વતંત્ર હોય છે. તે પરિસ્થિતિઓ કઈ છે? સમજાવો.

(N/A) જે પરિસ્થિતિઓમાં ઉષ્મા પથથી સ્વતંત્ર બને છે તે બે છે:
$(i)$ જ્યારે કદ અચળ રહે છે $(q_V)$
$(ii)$ જ્યારે દબાણ અચળ રહે છે $(q_p)$
સમજૂતી:
$(i)$ અચળ કદ પર: ઉષ્માગતિશાસ્ત્રના પ્રથમ નિયમ મુજબ,$\Delta U = q + W$. કારણ કે $W = -P_{ext} \Delta V$ અને $\Delta V = 0$ હોવાથી,કાર્ય $0$ થાય છે. તેથી,$q_V = \Delta U$. આંતરિક ઉર્જા $(\Delta U)$ એ અવસ્થા વિધેય હોવાથી,$q_V$ પણ અવસ્થા વિધેય છે.
$(ii)$ અચળ દબાણ પર: શોષાયેલી ઉષ્મા $q_p = \Delta U + P \Delta V$ દ્વારા આપવામાં આવે છે. વ્યાખ્યા મુજબ,એન્થાલ્પીમાં ફેરફાર $\Delta H = \Delta U + P \Delta V$ છે. તેથી,$q_p = \Delta H$. એન્થાલ્પી $(\Delta H)$ એ અવસ્થા વિધેય હોવાથી,$q_p$ પણ અવસ્થા વિધેય છે.