પોટેન્શિયોમીટરના પ્રાથમિક પરિપથમાં વિદ્યુત પ્રવાહ $0.2 \ A$ છે. પોટેન્શિયોમીટર તારની અવરોધકતા અને આડછેદનું ક્ષેત્રફળ અનુક્રમે $4 \times 10^{-7} \ \Omega \cdot m$ અને $8 \times 10^{-7} \ m^2$ છે. પોટેન્શિયલ ગ્રેડિયન્ટ (સ્થિતિમાન પ્રચલન) ......... $V/m$ હશે.

બાજુની આકૃતિ લેકલાન્શે કોષનો આંતરિક અવરોધ નક્કી કરવા માટે પોટેન્શિયોમીટર પ્રયોગના જોડાણો દર્શાવે છે. જ્યારે કોષ ઓપન સર્કિટમાં હોય ત્યારે પોટેન્શિયોમીટર વાયરની સંતુલન લંબાઈ $3.4 \, m$ છે અને કી $K_2$ બંધ કરવા પર સંતુલન લંબાઈ $1.7 \, m$ થાય છે. જો અવરોધ $R$ જેમાંથી પ્રવાહ ખેંચાય છે તે $10 \, \Omega$ હોય,તો કોષનો આંતરિક અવરોધ .............. $\Omega$ છે.

$2\,V$ ની બેટરી,$15\,\Omega$ નો અવરોધ અને $100\,cm$ લંબાઈનો પોટેન્શિયોમીટર,આ બધા શ્રેણીમાં જોડાયેલા છે. જો પોટેન્શિયોમીટરના તારનો અવરોધ $5\,\Omega$ હોય,તો પોટેન્શિયોમીટરના તારનો પોટેન્શિયલ ગ્રેડિયન્ટ ............... $V/cm$ છે.

પોટેન્શિયોમીટરનો ઉપયોગ કરીને બે કોષોના વિદ્યુતચાલક બળ (emf) ની સરખામણી જરૂરી આકૃતિ સાથે સમજાવો.

આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ,$20\,\Omega$ અવરોધ અને $300\,cm$ લંબાઈનો પોટેન્શિયોમીટરનો તાર એક અવરોધ પેટી ($R$.$B$.) અને $4\,V$ emf ધરાવતા પ્રમાણિત કોષ સાથે જોડાયેલ છે. પરિપથમાં દાખલ કરેલ અવરોધ પેટીના અવરોધ '$R$' માટે,$20\,mV$ ના કોષ માટે તટસ્થ બિંદુ $60\,cm$ મળે છે. '$R$' નું મૂલ્ય $.....\Omega$ છે.

$1 \, \Omega$ આંતરિક અવરોધ અને $3 \, V$ ના $emf$ ધરાવતી બેટરી $5 \, \Omega$ અવરોધ ધરાવતા $1 \, m$ લાંબા સમાન તારમાંથી વિદ્યુતપ્રવાહ પસાર કરે છે. $1.4 \, V$ ના $emf$ ધરાવતા કોષના ધ્રુવોને તાર પરના બે બિંદુઓ સાથે એવી રીતે જોડવામાં આવે છે કે જેથી આ કોષમાંથી કોઈ વિદ્યુતપ્રવાહ પસાર ન થાય. તો તારનો પોટેન્શિયલ ગ્રેડિયન્ટ (સ્થિતિમાન પ્રચલન) કેટલો હશે?