$(a)$ પરિપથમાં વિદ્યુત પ્રવાહ માપવા માટે વપરાતા સાધનનું નામ આપો. વિદ્યુત પ્રવાહના એકમની વ્યાખ્યા આપો.
$(b)$ પરિપથ આકૃતિઓમાં નીચેની સંજ્ઞાઓ શું સૂચવે છે?
$(c)$ $0.5 \ m$ લાંબો નાઈક્રોમનો તાર $XY$,એક એમીટર,એક વોલ્ટમીટર,દરેક $1.5 \ V$ ના ચાર કોષો અને એક પ્લગ કળ ધરાવતો વિદ્યુત પરિપથ તૈયાર કરવામાં આવ્યો હતો.
$(i)$ બિંદુઓ $X$ અને $Y$ વચ્ચે જાળવી રાખેલ વિદ્યુતસ્થિતિમાનનો તફાવત અને $XY$ માંથી વહેતા વિદ્યુત પ્રવાહ વચ્ચેનો સંબંધ અભ્યાસ કરવા માટે આ વિદ્યુત પરિપથની આકૃતિ દોરો.
$(ii)$ $V$ અને $I$ ના મૂલ્યો વચ્ચે નીચે મુજબનો આલેખ દોરવામાં આવ્યો છે. જ્યારે વિદ્યુતસ્થિતિમાનનો તફાવત અનુક્રમે $0.8 \ V$,$1.2 \ V$ અને $1.6 \ V$ હોય ત્યારે $V/I$ ગુણોત્તરના મૂલ્યો શું હશે? આ મૂલ્યો પરથી તમે શું નિષ્કર્ષ કાઢો છો?
$(b)$ પરિપથ આકૃતિઓમાં નીચેની સંજ્ઞાઓ શું સૂચવે છે?
$(c)$ $0.5 \ m$ લાંબો નાઈક્રોમનો તાર $XY$,એક એમીટર,એક વોલ્ટમીટર,દરેક $1.5 \ V$ ના ચાર કોષો અને એક પ્લગ કળ ધરાવતો વિદ્યુત પરિપથ તૈયાર કરવામાં આવ્યો હતો.
$(i)$ બિંદુઓ $X$ અને $Y$ વચ્ચે જાળવી રાખેલ વિદ્યુતસ્થિતિમાનનો તફાવત અને $XY$ માંથી વહેતા વિદ્યુત પ્રવાહ વચ્ચેનો સંબંધ અભ્યાસ કરવા માટે આ વિદ્યુત પરિપથની આકૃતિ દોરો.
$(ii)$ $V$ અને $I$ ના મૂલ્યો વચ્ચે નીચે મુજબનો આલેખ દોરવામાં આવ્યો છે. જ્યારે વિદ્યુતસ્થિતિમાનનો તફાવત અનુક્રમે $0.8 \ V$,$1.2 \ V$ અને $1.6 \ V$ હોય ત્યારે $V/I$ ગુણોત્તરના મૂલ્યો શું હશે? આ મૂલ્યો પરથી તમે શું નિષ્કર્ષ કાઢો છો?
(N/A) વિદ્યુત પરિપથમાં વિદ્યુત પ્રવાહ માપવા માટે એમીટરનો ઉપયોગ થાય છે.
એક એમ્પીયર એટલે એક સેકન્ડમાં પરિપથમાંથી વહેતો એક કુલંબ વિદ્યુતભાર.
$(b)$ $(i)$ ચલ અવરોધ (રિઓસ્ટેટ) અને $(ii)$ બંધ પ્લગ કળ (સ્વીચ).
$(c)$ $(i)$ પરિપથ આકૃતિમાં ચાર કોષોની બેટરી,શ્રેણીમાં એમીટર,શ્રેણીમાં નાઈક્રોમનો તાર $XY$ અને $XY$ ને સમાંતર જોડેલ વોલ્ટમીટરનો સમાવેશ થાય છે.
$(ii)$ આલેખ ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી સીધી રેખા હોવાથી,$V/I$ ગુણોત્તર અચળ રહે છે,જે નાઈક્રોમ તારનો અવરોધ $R$ દર્શાવે છે.
આલેખ પરથી,$V = 1.6 \ V$ માટે,$I = 0.6 \ A$ છે.
$R = V/I = 1.6 / 0.6 = 2.67 \ \Omega$.
બધા જ મૂલ્યો $(0.8 \ V, 1.2 \ V, 1.6 \ V)$ માટે $V/I$ ગુણોત્તર અચળ હોવાથી,તે ઓહ્મના નિયમની પુષ્ટિ કરે છે.
એક એમ્પીયર એટલે એક સેકન્ડમાં પરિપથમાંથી વહેતો એક કુલંબ વિદ્યુતભાર.
$(b)$ $(i)$ ચલ અવરોધ (રિઓસ્ટેટ) અને $(ii)$ બંધ પ્લગ કળ (સ્વીચ).
$(c)$ $(i)$ પરિપથ આકૃતિમાં ચાર કોષોની બેટરી,શ્રેણીમાં એમીટર,શ્રેણીમાં નાઈક્રોમનો તાર $XY$ અને $XY$ ને સમાંતર જોડેલ વોલ્ટમીટરનો સમાવેશ થાય છે.
$(ii)$ આલેખ ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી સીધી રેખા હોવાથી,$V/I$ ગુણોત્તર અચળ રહે છે,જે નાઈક્રોમ તારનો અવરોધ $R$ દર્શાવે છે.
આલેખ પરથી,$V = 1.6 \ V$ માટે,$I = 0.6 \ A$ છે.
$R = V/I = 1.6 / 0.6 = 2.67 \ \Omega$.
બધા જ મૂલ્યો $(0.8 \ V, 1.2 \ V, 1.6 \ V)$ માટે $V/I$ ગુણોત્તર અચળ હોવાથી,તે ઓહ્મના નિયમની પુષ્ટિ કરે છે.
Explore More
Similar Questions
વાહક દ્વારા વિખેરાતી ઉષ્મા કયા પરિબળો પર આધાર રાખે છે?
Easy
View Solutionએક વાહક તાર ઇલેક્ટ્રોનના પ્રવાહને અવરોધ આપે છે કારણ કે તારમાં ઇલેક્ટ્રોન એકબીજાને અપાકર્ષે છે.
Easy
View Solutionઅવરોધનું કારણ શું છે?
Easy
View Solutionવાહક તારની અવરોધકતા કયા પરિબળો પર આધાર રાખે છે?
Easy
View Solution$(a)$ ઘરગથ્થુ પરિપથોમાં શ્રેણી જોડાણનો ઉપયોગ શા માટે કરવામાં આવતો નથી?
$(b)$ વિદ્યુત બલ્બના ફિલામેન્ટ માટે લગભગ ફક્ત ટંગસ્ટનનો જ ઉપયોગ શા માટે થાય છે?
$(c)$ બ્રેડ ટોસ્ટર અને ઇલેક્ટ્રિક ઇસ્ત્રી જેવા વિદ્યુત તાપન ઉપકરણોના વાહકો શુદ્ધ ધાતુને બદલે મિશ્રધાતુના શા માટે બનાવવામાં આવે છે?
$(d)$ વિદ્યુત પ્રસારણ માટે સામાન્ય રીતે તાંબા અને એલ્યુમિનિયમના તારનો ઉપયોગ શા માટે થાય છે?
$(e)$ ઇલેક્ટ્રિક હીટરનો દોરી (કોર્ડ) પ્રકાશિત થતો નથી જ્યારે હીટિંગ એલિમેન્ટ પ્રકાશિત થાય છે,શા માટે?
$(b)$ વિદ્યુત બલ્બના ફિલામેન્ટ માટે લગભગ ફક્ત ટંગસ્ટનનો જ ઉપયોગ શા માટે થાય છે?
$(c)$ બ્રેડ ટોસ્ટર અને ઇલેક્ટ્રિક ઇસ્ત્રી જેવા વિદ્યુત તાપન ઉપકરણોના વાહકો શુદ્ધ ધાતુને બદલે મિશ્રધાતુના શા માટે બનાવવામાં આવે છે?
$(d)$ વિદ્યુત પ્રસારણ માટે સામાન્ય રીતે તાંબા અને એલ્યુમિનિયમના તારનો ઉપયોગ શા માટે થાય છે?
$(e)$ ઇલેક્ટ્રિક હીટરનો દોરી (કોર્ડ) પ્રકાશિત થતો નથી જ્યારે હીટિંગ એલિમેન્ટ પ્રકાશિત થાય છે,શા માટે?
Medium
View SolutionVedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo