$(a)$ વક્રીભવનના નિયમો જણાવો.
$(b)$ પ્રકાશનું એક કિરણ માધ્યમ $A$ માંથી પારદર્શક પદાર્થ $B$ માંથી બનેલા સ્લેબમાં પ્રવેશે છે (આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ). માધ્યમ $A$ અને $B$ ના વક્રીભવનાંક અનુક્રમે $2.42$ અને $1.65$ છે. સ્લેબમાંથી બહાર નીકળે ત્યાં સુધી પ્રકાશના કિરણનો માર્ગ પૂર્ણ કરો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) વક્રીભવનના બે નિયમો નીચે મુજબ છે:
$(i)$ આપાતકિરણ,વક્રીભૂત કિરણ અને બે પારદર્શક માધ્યમોને છૂટી પાડતી સપાટીના આપાતબિંદુએ દોરેલો લંબ,ત્રણેય એક જ સમતલમાં હોય છે.
$(ii)$ પ્રકાશના આપેલા રંગ માટે અને આપેલા માધ્યમોની જોડ માટે આપાતકોણના સાઈન $(sin)$ અને વક્રીભવનકોણના સાઈન $(sin)$ નો ગુણોત્તર અચળ રહે છે. આ નિયમને સ્નેલનો વક્રીભવનનો નિયમ પણ કહેવામાં આવે છે.
$(b)$ માધ્યમ $A$ નો વક્રીભવનાંક $(n_A = 2.42)$ એ માધ્યમ $B$ ના વક્રીભવનાંક $(n_B = 1.65)$ કરતા વધારે હોવાથી,પ્રકાશ ઘટ્ટ માધ્યમમાંથી પાતળા માધ્યમમાં જાય છે. તેથી,માધ્યમ $B$ માં પ્રવેશતી વખતે વક્રીભૂત કિરણ લંબથી દૂર જશે. જ્યારે કિરણ સ્લેબમાંથી બહાર નીકળીને ફરીથી માધ્યમ $A$ માં પ્રવેશે છે,ત્યારે તે લંબ તરફ વળશે. કિરણનો માર્ગ આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ રહેશે.

Explore More

Similar Questions

એક લંબચોરસ ઓરડાની બે પાસપાસેની દીવાલો અને છત અરીસાવાળી છે. અવલોકનકાર પોતાની કેટલી પ્રતિબિંબો જોઈ શકે છે?

$(i)$ પદાર્થના વાસ્તવિક પ્રતિબિંબની વ્યાખ્યા આપો.
$(ii)$ તે અરીસાનું નામ આપો જે:
$(a)$ પદાર્થનું વાસ્તવિક તેમજ આભાસી પ્રતિબિંબ આપી શકે છે.
$(b)$ હંમેશા પદાર્થના કદ જેવડું જ આભાસી પ્રતિબિંબ આપે છે.
$(c)$ હંમેશા પદાર્થનું આભાસી અને નાનું પ્રતિબિંબ આપે છે.
$(d)$ દાંતની તપાસ કરવા માટે ડૉક્ટર દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાય છે.
$(iii)$ કિરણ આકૃતિની મદદથી અંતર્ગોળ અરીસાનો સૌર કેન્દ્રિત (solar concentrator) તરીકે ઉપયોગ સમજાવો.

$(i)$ કઈ પરિસ્થિતિમાં અંતર્ગોળ અરીસો આભાસી અને વિવર્ધિત પ્રતિબિંબ રચે છે? ઉપર્યુક્ત કિસ્સામાં પ્રતિબિંબનું નિર્માણ દર્શાવતી નામનિર્દેશિત કિરણ આકૃતિ દોરો. વળી,વિવર્ધિત અને વાસ્તવિક પ્રતિબિંબ મેળવવા માટે વસ્તુનું સ્થાન જણાવો.
$(ii)$ મુખ્ય અક્ષને સમાંતર ગતિ કરતું પ્રકાશનું કિરણ અંતર્ગોળ અરીસા પર આપાત થાય છે. પરાવર્તિત કિરણનો માર્ગ દોરો. આ કિસ્સામાં આપાતકોણ અને પરાવર્તનકોણના મૂલ્યો જણાવો.

Difficult
View Solution

જો બહિર્ગોળ લેન્સનો પાવર $+2.0 \ D$ હોય,તો તેની કેન્દ્રલંબાઈ શોધો. ($m$ માં)

આકૃતિની નકલ કરો અને કિરણોની મદદથી પ્રતિબિંબનું નિર્માણ દર્શાવો.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo