$(a)$ ધ્વનિ માધ્યમમાં કેવી રીતે પ્રસરણ પામે છે?
$(b)$ ધ્વનિ તરંગને આલેખ સ્વરૂપે દર્શાવો અને તેમાં શૃંગ (crest),ગર્ત (trough),તરંગલંબાઈ (wavelength) અને કંપવિસ્તાર (amplitude) નો ઉલ્લેખ કરો.
$(c)$ ધ્વનિ તરંગોને સંગત તરંગો (longitudinal waves) શા માટે કહેવામાં આવે છે?

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) જ્યારે માધ્યમમાં ધ્વનિ તરંગ ઉત્પન્ન થાય છે,ત્યારે તે માધ્યમના કણોને કંપિત કરે છે. ઉદાહરણ તરીકે,સ્પીકરના ડાયાફ્રામના કંપનને ધ્યાનમાં લો. જેમ ડાયાફ્રામ બહારની તરફ કંપન કરે છે,તે ઉચ્ચ દબાણનો વિસ્તાર બનાવે છે જેને સંઘનન (compression) કહેવાય છે,જે માધ્યમમાં આગળ વધે છે. જ્યારે ડાયાફ્રામ અંદરની તરફ ગતિ કરે છે,ત્યારે તે ઓછા દબાણનો વિસ્તાર બનાવે છે જેને વિઘનન (rarefaction) કહેવાય છે. આમ,ધ્વનિ માધ્યમમાં સંઘનન અને વિઘનનની શ્રેણીના સ્વરૂપમાં પ્રસરણ પામે છે.
$(b)$ ધ્વનિ તરંગનું આલેખકીય નિરૂપણ નીચે મુજબ છે:
(ઘનતા/દબાણ વિરુદ્ધ અંતર દર્શાવતા આલેખ માટે આપેલી છબી જુઓ,જેમાં શૃંગ,ગર્ત,તરંગલંબાઈ $\lambda$ અને કંપવિસ્તાર $A$ દર્શાવેલ છે.)
$(c)$ ધ્વનિ તરંગોને સંગત તરંગો કહેવામાં આવે છે કારણ કે માધ્યમના કણો તરંગના પ્રસરણની દિશાને સમાંતર કંપન કરે છે.

Explore More

Similar Questions

એક છોકરી $12 \,m \times 12 \,m$ ના પરિમાણ ધરાવતા બગીચાની વચ્ચે બેઠી છે. તેની ડાબી બાજુએ બગીચાને અડીને એક ઇમારત છે અને જમણી બાજુએ બગીચાને અડીને એક રસ્તો છે. રસ્તા પર ફટાકડા દ્વારા અવાજ ઉત્પન્ન થાય છે. શું છોકરી માટે આ અવાજનો પડઘો સાંભળવો શક્ય છે? તમારા જવાબની સમજૂતી આપો.

$(i)$ ચામાચીડિયા તેમના શિકારને પકડવા માટે અલ્ટ્રાસોનિક તરંગોનો ઉપયોગ કેવી રીતે કરે છે? સમજાવો.
$(ii)$ એક રડાર સિગ્નલ એક વિમાન દ્વારા પરાવર્તિત થાય છે અને તે મોકલ્યાના $2 \times 10^{-5} \text{ s}$ પછી પ્રાપ્ત થાય છે. જો આ તરંગોની ઝડપ $3 \times 10^{8} \text{ m s}^{-1}$ હોય,તો વિમાન કેટલું દૂર છે?

નીચેનાના જવાબ આપો:
$(i)$ શું લંબગત તરંગો વાયુઓમાં પ્રસરણ પામી શકે છે?
$(ii)$ શું સંગત તરંગો ઘન,પ્રવાહી તેમજ વાયુમાં પ્રસરણ પામી શકે છે?
$(iii)$ કોઈ ક્ષણે એક બિંદુ પર સંઘનન રચાય છે. કેટલા સમય પછી $(a)$ વિઘનન $(b)$ સંઘનન તે જ બિંદુ પર રચાશે?

જ્યારે એક વ્યક્તિ ઊંચી ઇમારતથી $132.8 \, m$ દૂર ફટાકડો ફોડે છે,ત્યારે $0.8 \, s$ પછી પડઘો સંભળાય છે. ધ્વનિની ઝડપની ગણતરી કરો.

ધ્વનિ ઉર્જા (sound energy) શબ્દ દ્વારા તમે શું સમજો છો?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo