$(a)$ અવાહક તાંબાના તારના ગૂંચળાને ગેલ્વેનોમીટર સાથે જોડવામાં આવે છે. જો ગજિયા ચુંબકને નીચે મુજબ કરવામાં આવે તો શું થશે:
$(i)$ તેના ઉત્તર ધ્રુવને પહેલા ગૂંચળામાં દાખલ કરવામાં આવે?
$(ii)$ ગૂંચળાની અંદરથી બહાર કાઢવામાં આવે?
$(iii)$ ગૂંચળાની અંદર સ્થિર રાખવામાં આવે?
$(b)$ ઉપરની ઘટનાનું નામ આપો અને તે શોધનાર વૈજ્ઞાનિકનું નામ જણાવો. ગૂંચળામાં પ્રવાહની દિશા અને ચુંબકની ગતિની દિશા વચ્ચેનો સંબંધ દર્શાવતો નિયમ જણાવો.

(D) $(i)$ ગૂંચળા સાથે સંકળાયેલ ચુંબકીય ફ્લક્સમાં ફેરફાર થવાને કારણે ગેલ્વેનોમીટરમાં ક્ષણિક આવર્તન જોવા મળે છે.
$(ii)$ વિરુદ્ધ દિશામાં ક્ષણિક આવર્તન જોવા મળે છે કારણ કે ચુંબકીય ફ્લક્સમાં થતો ફેરફાર ઉલટાઈ જાય છે.
$(iii)$ કોઈ આવર્તન જોવા મળતું નથી કારણ કે જ્યારે ચુંબક સ્થિર હોય ત્યારે ચુંબકીય ફ્લક્સમાં કોઈ ફેરફાર થતો નથી.
$(b)$ આ ઘટનાને વિદ્યુતચુંબકીય પ્રેરણ (Electromagnetic Induction) કહેવામાં આવે છે. તેની શોધ માઈકલ ફેરાડે દ્વારા કરવામાં આવી હતી. પ્રેરિત પ્રવાહની દિશા અને ચુંબકની ગતિની દિશા વચ્ચેનો સંબંધ દર્શાવતો નિયમ ફ્લેમિંગનો જમણા હાથનો નિયમ છે. આ નિયમ મુજબ,જો તમે તમારા જમણા હાથના અંગૂઠા,તર્જની અને મધ્યમા આંગળીને એકબીજાને લંબ રહે તે રીતે ફેલાવો,તો અંગૂઠો વાહકની (અથવા ચુંબકની) ગતિની દિશા,તર્જની ચુંબકીય ક્ષેત્રની દિશા અને મધ્યમા આંગળી પ્રેરિત પ્રવાહની દિશા દર્શાવે છે.