$(a)$ વિદ્યુતચુંબક એટલે શું? તે શેનું બનેલું હોય છે?
$(b)$ દરેક કિસ્સામાં એક પદાર્થનું નામ આપો જેનો ઉપયોગ બનાવવા માટે થાય છે: $(i)$ કાયમી ચુંબક $(ii)$ કામચલાઉ ચુંબક.
$(c)$ તમારી શાળાની પ્રયોગશાળામાં તમે વિદ્યુતચુંબક કેવી રીતે બનાવી શકો તે દર્શાવવા માટે એક પ્રવૃત્તિનું વર્ણન કરો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) વિદ્યુતચુંબક એ એક એવું ઉપકરણ છે જે જ્યારે તેના વાહક ગૂંચળામાંથી વિદ્યુત પ્રવાહ પસાર કરવામાં આવે ત્યારે તેની આસપાસ ચુંબકીય ક્ષેત્ર ઉત્પન્ન કરે છે. તે નરમ લોખંડ અથવા તેની મિશ્રધાતુના ગર્ભ (core) અને તેની આસપાસ વીંટાળેલા સોલેનોઇડ વાહક ગૂંચળાનું બનેલું હોય છે.
$(b)$ $(i)$ કાયમી ચુંબક બનાવવા માટે એલ્નિકો (Alnico) મિશ્રધાતુનો ઉપયોગ થાય છે.
$(ii)$ કામચલાઉ ચુંબક બનાવવા માટે નરમ લોખંડનો ઉપયોગ થાય છે.
$(c)$ સમાન લંબાઈની લગભગ $10$ લોખંડની ખીલીઓ લો અને તેમની આસપાસ સોલેનોઇડ ગૂંચળાના સ્વરૂપમાં ઇન્સ્યુલેટેડ તાંબાનો તાર વીંટાળો. હવે,આ ગોઠવણને આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ બેટરી અને કી સ્વીચ સાથે જોડો. જ્યારે ગૂંચળામાંથી વિદ્યુત પ્રવાહ પસાર કરવામાં આવે છે,ત્યારે ગૂંચળાની અંદરની ખીલીઓ ગર્ભ તરીકે કાર્ય કરે છે અને ચુંબકિત થાય છે. આવી ગોઠવણને વિદ્યુતચુંબક કહેવામાં આવે છે.

Explore More

Similar Questions

એક સીધો વાહક લોખંડના રજકણો છાંટેલા કાર્ડબોર્ડમાંથી શિરોલંબ પસાર થાય છે. જ્યારે નીચેની દિશામાં નિર્બળ વિદ્યુતપ્રવાહ પસાર કરવામાં આવે અને પછી કાર્ડબોર્ડને હળવેથી ટકોરા મારવામાં આવે ત્યારે લોખંડના રજકણોની ગોઠવણી દર્શાવો. ચુંબકીય ક્ષેત્ર રેખાઓની દિશા દર્શાવવા માટે તીર દોરો.
જો નીચે મુજબના ફેરફારો કરવામાં આવે તો શું થાય?
$(i)$ વિદ્યુતપ્રવાહની તીવ્રતા વધારવામાં આવે?
$(ii)$ એક વાહકની જગ્યાએ સમાન વિદ્યુતપ્રવાહ ધરાવતા અને સમાન દિશામાં વહેતા અનેક સમાંતર વાહકો મૂકવામાં આવે?

ઇલેક્ટ્રિક બેલ કયા સિદ્ધાંત પર કાર્ય કરે છે?

કોઈ એક સ્થળે પૃથ્વીના ચુંબકીય ક્ષેત્રનો સમક્ષિતિજ ઘટક સમાન છે અને તેની દિશા દક્ષિણથી ઉત્તર તરફ છે. આ સ્થળે એક સમક્ષિતિજ પાવર લાઈનમાંથી પશ્ચિમથી પૂર્વ તરફ મોટો વિદ્યુતપ્રવાહ વહે છે. તારથી સમાન અંતરે આવેલા બે બિંદુઓ $A$ અને $B$ ને ધ્યાનમાં લો,જે અનુક્રમે તારની ઉપર અને નીચે છે. કારણ આપી સમજાવો કે ચુંબકીય ક્ષેત્ર ક્યાં વધારે હશે: $A$ પાસે કે $B$ પાસે?

ભારતમાં વપરાતા $AC$ વોલ્ટેજનું મૂલ્ય $......$ છે અને તેની આવૃત્તિ $......$ છે.

$(a)$ ચુંબકીય ક્ષેત્રમાં લંબરૂપે મૂકવામાં આવેલા વિદ્યુતપ્રવાહ ધારિત વાહક પર બળ લાગે છે તે દર્શાવવા માટે આકૃતિ સાથે પ્રયોગનું વર્ણન કરો.
$(b)$ જો વાહકમાં વિદ્યુતપ્રવાહ વધારવામાં આવે તો આ બળમાં શું ફેરફાર થશે?
$(c)$ ઉપરના સિદ્ધાંતનો ઉપયોગ કરતા સાધનનું નામ આપો.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo