$CH_3CH(X)C_2H_5$ ના ઉદાહરણ સાથે ધારણ (Retention),વ્યુત્ક્રમણ (Inversion) અને રેસિમિકરણ (Racemization) સમજાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) જ્યારે અસમમિત (કિરાલ) કાર્બન સાથે જોડાયેલ બંધ તૂટે છે,ત્યારે નીપજની અવકાશીય ગોઠવણીના આધારે ત્રણ પરિણામો શક્ય છે.
ઉદાહરણ તરીકે,$CH_3CH(X)C_2H_5$ માં મધ્યસ્થ કાર્બન કિરાલ છે. જ્યારે $C-X$ બંધ તૂટે અને $C-Y$ બંધ બને,ત્યારે નીચેની ત્રણ શક્યતાઓ ઉદભવે છે:
$(a)$ ધારણ (Retention):
$(i)$ જો મળતી નીપજ માત્ર સંયોજન $(A)$ હોય,તો આ પ્રક્રિયાને વિન્યાસનું ધારણ કહેવાય છે.
$(ii)$ ધારણમાં,પ્રક્રિયક અને નીપજ $(A)$ ની અવકાશીય ગોઠવણી સમાન રહે છે,જેમાં $C-Y$ બંધ અવકાશમાં $C-X$ બંધ જેવી જ જગ્યા રોકે છે.
$(iii)$ ધારણ દ્વારા બનતી નીપજ પ્રકાશક્રિયાશીલ હોય છે.
$(b)$ વ્યુત્ક્રમણ (Inversion):
$(i)$ જો મળતી નીપજ માત્ર સંયોજન $(B)$ હોય,તો આ પ્રક્રિયાને વિન્યાસનું વ્યુત્ક્રમણ કહેવાય છે.
$(ii)$ વ્યુત્ક્રમણમાં,અવકાશીય ગોઠવણી પ્રક્રિયક જેવી રહેતી નથી. $C-Y$ બંધ $C-X$ બંધની સાપેક્ષમાં વિરુદ્ધ દિશામાં હોય છે.
$(iii)$ વ્યુત્ક્રમણ દ્વારા બનતી નીપજ પ્રકાશક્રિયાશીલ હોય છે,પરંતુ પ્રકાશભ્રમણની નિશાની ઉલટાય છે (દા.ત.,$(+) \rightarrow (-)$ અથવા $(-) \rightarrow (+)$).
$(c)$ રેસિમિકરણ (Racemization):
$(i)$ જો મળતી નીપજ $(A)$ અને $(B)$ નું $50:50$ મિશ્રણ હોય,તો આ પ્રક્રિયાને રેસિમિકરણ કહેવાય છે.
$(ii)$ રેસિમિકરણમાં વિરુદ્ધ અવકાશીય ગોઠવણી ધરાવતી બે નીપજોનું $1:1$ મિશ્રણ બને છે.
$(iii)$ પરિણામી મિશ્રણ પ્રકાશ અક્રિયાશીલ હોય છે કારણ કે એક સમઘટકનું પ્રકાશભ્રમણ બીજાના સમાન અને વિરુદ્ધ ભ્રમણ દ્વારા નાબૂદ થાય છે.

Explore More

Similar Questions

$S_N1$ પ્રક્રિયામાં નીચેના સંયોજનોની પ્રતિક્રિયાત્મકતાનો ક્રમ જણાવો.
$(I)$ $C_6H_5-CH_2Br$
$(II)$ $C_6H_5-CH(C_6H_5)Br$
$(III)$ $C_6H_5-CH(CH_3)Br$
$(IV)$ $C_6H_5-C(CH_3)(C_6H_5)Br$

નીચેનામાંથી કયો ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક બનાવી શકાય છે?

નીચેની પ્રક્રિયાની મુખ્ય નીપજ કઈ છે?

પ્રબળ બેઇઝની હાજરીમાં એક જ નીપજ મેળવવા નીચેના પૈકી કયું સંયોજન $E_2$ વિલોપન પ્રક્રિયા અનુભવશે?

Difficult
View Solution

ન્યુક્લિયોફિલિક સબસ્ટિટ્યુશન (કેન્દ્રાનુરાગી વિસ્થાપન) પ્રતિક્રિયાઓ પર નોંધ લખો.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo