હેલોજન વિનિમય પ્રક્રિયા દ્વારા આલ્કાઇલ હેલાઇડની બનાવટ વિશે સમજાવો.
(N/A) ફિન્કલસ્ટેઈન પ્રક્રિયા: આલ્કાઈલ ક્લોરાઈડ અથવા બ્રોમાઈડની શુષ્ક એસિટોનમાં $NaI$ સાથે પ્રક્રિયા કરવાથી આલ્કાઈલ આયોડાઈડ મળે છે. આ પ્રક્રિયાને ફિન્કલસ્ટેઈન પ્રક્રિયા કહે છે.
પ્રક્રિયા: $R-X + NaI \xrightarrow{\text{dry acetone}} R-I + NaX_{(s)}$
(જ્યાં $X = Cl, Br$)
આ પ્રક્રિયામાં બનતા $NaCl$ કે $NaBr$ શુષ્ક એસિટોનમાં અવક્ષેપિત થાય છે,જે લ-શટેલિયરના સિદ્ધાંત મુજબ પુરોગામી પ્રક્રિયાને વેગ આપે છે.
$(b)$ સ્વાર્ટ્સ પ્રક્રિયા: આલ્કાઈલ ક્લોરાઈડ અથવા બ્રોમાઈડને ધાતુના ફ્લોરાઈડ જેવા કે $AgF$,$Hg_2F_2$,$CoF_2$ અથવા $SbF_3$ સાથે ગરમ કરવાથી આલ્કાઈલ ફ્લોરાઈડ બને છે. આ પ્રક્રિયાને સ્વાર્ટ્સ પ્રક્રિયા કહે છે.
પ્રક્રિયા: $H_3C-Br + AgF \rightarrow H_3C-F + AgBr$
પ્રક્રિયા: $R-X + NaI \xrightarrow{\text{dry acetone}} R-I + NaX_{(s)}$
(જ્યાં $X = Cl, Br$)
આ પ્રક્રિયામાં બનતા $NaCl$ કે $NaBr$ શુષ્ક એસિટોનમાં અવક્ષેપિત થાય છે,જે લ-શટેલિયરના સિદ્ધાંત મુજબ પુરોગામી પ્રક્રિયાને વેગ આપે છે.
$(b)$ સ્વાર્ટ્સ પ્રક્રિયા: આલ્કાઈલ ક્લોરાઈડ અથવા બ્રોમાઈડને ધાતુના ફ્લોરાઈડ જેવા કે $AgF$,$Hg_2F_2$,$CoF_2$ અથવા $SbF_3$ સાથે ગરમ કરવાથી આલ્કાઈલ ફ્લોરાઈડ બને છે. આ પ્રક્રિયાને સ્વાર્ટ્સ પ્રક્રિયા કહે છે.
પ્રક્રિયા: $H_3C-Br + AgF \rightarrow H_3C-F + AgBr$
Explore More
Similar Questions
$2-$બ્રોમોબ્યુટેન બનાવવા માટે નીચેનામાંથી કઈ પ્રક્રિયા શ્રેષ્ઠ છે?
$(1)$ $CH_3CH=CHCH_2CH_3$ $\xrightarrow{HBr}$
$(2)$ $CH_3CH_2CH=CH_2$ $\xrightarrow{HBr}$
$(3)$ $CH_3CH=CHCH_3$ $\xrightarrow{Br_2}$
$(4)$ $CH_3CH_2CH=CH_2$ $\xrightarrow[Peroxide]{HBr}$
$(1)$ $CH_3CH=CHCH_2CH_3$ $\xrightarrow{HBr}$
$(2)$ $CH_3CH_2CH=CH_2$ $\xrightarrow{HBr}$
$(3)$ $CH_3CH=CHCH_3$ $\xrightarrow{Br_2}$
$(4)$ $CH_3CH_2CH=CH_2$ $\xrightarrow[Peroxide]{HBr}$
Medium
View SolutionList-$I$ માં આપેલી નીચેની પ્રક્રિયાઓને List-$II$ માં મળતી નીપજો સાથે જોડો:
List-$I$ List-$II$ $(A)$ સેન્ડમેયર પ્રક્રિયા $(I)$ $R-I$ $(B)$ ફિંકલસ્ટેઇન પ્રક્રિયા $(II)$ $R-F$ $(C)$ સ્વાર્ટ્સ પ્રક્રિયા $(III)$ $Ar-Br$ $(IV)$ $R-Br$
| List-$I$ | List-$II$ |
|---|---|
| $(A)$ સેન્ડમેયર પ્રક્રિયા | $(I)$ $R-I$ |
| $(B)$ ફિંકલસ્ટેઇન પ્રક્રિયા | $(II)$ $R-F$ |
| $(C)$ સ્વાર્ટ્સ પ્રક્રિયા | $(III)$ $Ar-Br$ |
| $(IV)$ $R-Br$ |
ઇથેનોલને કોની સાથે પ્રક્રિયા કરીને ઇથાઇલ ક્લોરાઇડમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવે છે?
Medium
View Solution$1$-બ્યુટેનોલનું $1$-બ્રોમોબ્યુટેનમાં રૂપાંતર કરવા માટે કયો પ્રક્રિયક ઉપયોગી છે?
Medium
View Solutionપ્રક્રિયા $CH_3COOAg + Br_2 \xrightarrow{CS_2} \dots$ ની મુખ્ય નીપજ શું છે?
Medium
View SolutionVedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo