ફોલ્લાવાળું કોપર (blister copper) મેળવવાની પ્રક્રિયા વર્ણવો.

(N/A) ઓક્સાઈડની બનાવટ અંગેનો $\Delta_{r} G^{\circ}$ વિરુદ્ધ $T$ નો આલેખ દર્શાવે છે કે $Cu_{2}O$ ની રેખા સૌથી ઉપર છે.
તેથી,કોપર ઓક્સાઈડ અયસ્કનું કોક સાથે ગરમ કરીને ધાતુમાં રિડક્શન કરવું ખૂબ જ સરળ છે.
$(C, CO)$ અને $(C, CO_{2})$ બંને રેખાઓ આલેખમાં ઘણી નીચે છે,ખાસ કરીને $500-600 \ K$ થી ઉપરના તાપમાને.
જોકે,મોટાભાગની અયસ્ક સલ્ફાઈડ સ્વરૂપે હોય છે અને તેમાં આયર્ન પણ હોય છે.
સલ્ફાઈડ અયસ્કનું પ્રગલન (smelting) કરવાથી ઓક્સાઈડ મળે છે:
$2Cu_{2}S + 3O_{2} \rightarrow 2Cu_{2}O + 2SO_{2}$
ત્યારબાદ,ઓક્સાઈડનું કોકનો ઉપયોગ કરીને સરળતાથી ધાત્વીય કોપરમાં રિડક્શન કરી શકાય છે:
$Cu_{2}O + C \rightarrow 2Cu + CO$
વાસ્તવિક પ્રક્રિયામાં,અયસ્કને સિલિકા સાથે મિશ્ર કરીને પરાવર્તની ભઠ્ઠીમાં ગરમ કરવામાં આવે છે.
આયર્ન ઓક્સાઈડ,આયર્ન સિલિકેટ સ્લેગ તરીકે દૂર થાય છે અને કોપર,કોપર મેટ ($Cu_{2}S$ અને $FeS$ નું મિશ્રણ) સ્વરૂપે મળે છે:
$FeO + SiO_{2} \rightarrow FeSiO_{3} \text{ (સ્લેગ)}$
કોપર મેટને સિલિકાનું અસ્તર ધરાવતા કન્વર્ટરમાં લેવામાં આવે છે. તેમાં થોડી સિલિકા ઉમેરવામાં આવે છે અને ગરમ હવા ફૂંકવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયા બાકી રહેલા $FeS$ નું $FeO$ માં અને $Cu_{2}S/Cu_{2}O$ નું ધાત્વીય કોપરમાં રૂપાંતર કરે છે:
$2FeS + 3O_{2} \rightarrow 2FeO + 2SO_{2}$
$FeO + SiO_{2} \rightarrow FeSiO_{3}$
$2Cu_{2}S + 3O_{2} \rightarrow 2Cu_{2}O + 2SO_{2}$
$2Cu_{2}O + Cu_{2}S \rightarrow 6Cu + SO_{2}$
ઘન બનેલા કોપર પર $SO_{2}$ વાયુના ઉત્સર્જનને કારણે ફોલ્લા (blisters) જોવા મળે છે,તેથી તેને ફોલ્લાવાળું કોપર (blister copper) કહેવામાં આવે છે.