ફિનોલના ઉત્પાદનની પદ્ધતિઓ અને પ્રક્રિયાઓ જણાવો.

(A) ઓગણીસમી સદીના પ્રારંભમાં સૌપ્રથમ ફિનોલને કોલટારમાંથી અલગ કરવામાં આવ્યો હતો. હાલમાં ફિનોલનું ઔદ્યોગિક ઉત્પાદન સંશ્લેષણ દ્વારા થાય છે.
પ્રયોગશાળામાં નીચે આપેલ પદ્ધતિઓ વડે ફિનોલને બેન્ઝિન વ્યુત્પન્નોમાંથી બનાવાય છે:
$(i)$ હેલોએરિન સંયોજનોમાંથી: ક્લોરોબેન્ઝિનને $623 \ K$ તાપમાને અને $300 \ atm$ દબાણે $NaOH$ સાથે ગરમ કરતા સોડિયમ ફિનોક્સાઇડ મળે છે,જેનું એસિડીકરણ કરતા ફિનોલ મળે છે.
$(ii)$ બેન્ઝિનસલ્ફોનિક ઍસિડમાંથી: બેન્ઝિનનું ઓલિયમ $(H_2S_2O_7)$ સાથે સલ્ફોનેશન કરીને બેન્ઝિનસલ્ફોનિક ઍસિડ મેળવાય છે,જેનું પીગળેલા $NaOH$ સાથે સંલગ્ન કરતા સોડિયમ ફિનોક્સાઇડ મળે છે અને ત્યારબાદ એસિડીકરણથી ફિનોલ મળે છે.
$(iii)$ ડાયએઝોનિયમ ક્ષારમાંથી: એરોમેટિક પ્રાથમિક એમાઇનની $273-278 \ K$ તાપમાને નાઈટ્રસ એસિડ $(HNO_2)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ડાયએઝોનિયમ ક્ષાર બનાવાય છે. આ ક્ષારને પાણી સાથે ગરમ કરીને અથવા મંદ એસિડ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ફિનોલ મેળવાય છે.
$(iv)$ ક્યુમીનમાંથી: ક્યુમીન (આઈસોપ્રોપાઈલબેન્ઝિન) નું હવાની હાજરીમાં ઓક્સિડેશન કરીને ક્યુમીન હાઈડ્રોપેરોક્સાઈડ મેળવાય છે,જેનું મંદ એસિડ સાથે પ્રક્રિયા કરતા ફિનોલ અને એસિટોન મળે છે.