$(a)$ $1 \; mm^2$ માપના ચોરસમાં વિભાજિત એક કાર્ડ શીટને આંખની નજીક રાખેલા મેગ્નિફાઇંગ ગ્લાસ (કેન્દ્રલંબાઈ $9 \; cm$ ધરાવતો બહિર્ગોળ લેન્સ) દ્વારા જોવામાં આવે છે. મહત્તમ શક્ય મેગ્નિફાઇંગ પાવર સાથે ચોરસને સ્પષ્ટ રીતે જોવા માટે લેન્સને ક્યાં રાખવો જોઈએ?
$(b)$ આ કિસ્સામાં મોટવણી (magnification) કેટલી છે?
$(c)$ શું આ કિસ્સામાં મોટવણી એ મેગ્નિફાઇંગ પાવર જેટલી છે? સમજાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) જ્યારે પ્રતિબિંબ નજીકના બિંદુ $(d = 25 \; cm)$ પર રચાય ત્યારે મહત્તમ શક્ય મેગ્નિફાઇંગ પાવર મળે છે.
પ્રતિબિંબ અંતર,$v = -25 \; cm$.
કેન્દ્રલંબાઈ,$f = 9 \; cm$.
લેન્સના સૂત્ર $\frac{1}{f} = \frac{1}{v} - \frac{1}{u}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{1}{u} = \frac{1}{v} - \frac{1}{f} = \frac{1}{-25} - \frac{1}{9} = \frac{-9 - 25}{225} = -\frac{34}{225}$.
$u = -\frac{225}{34} \approx -6.62 \; cm$.
તેથી,લેન્સને કાર્ડ શીટથી $6.62 \; cm$ દૂર રાખવો જોઈએ.
$(b)$ મોટવણી $m = \left| \frac{v}{u} \right| = \frac{25}{225/34} = \frac{25 \times 34}{225} = \frac{34}{9} \approx 3.78$.
$(c)$ મેગ્નિફાઇંગ પાવર $M = \frac{d}{u} = \frac{25}{225/34} = 3.78$.
હા,જ્યારે પ્રતિબિંબ નજીકના બિંદુ પર રચાય છે,ત્યારે મેગ્નિફાઇંગ પાવર એ રેખીય મોટવણીના મૂલ્ય જેટલો હોય છે.

Explore More

Similar Questions

$5 \, cm$ કેન્દ્રલંબાઈ ધરાવતા પાતળા બહિર્ગોળ લેન્સનો ઉપયોગ એક વ્યક્તિ દ્વારા સાદા માઈક્રોસ્કોપ તરીકે કરવામાં આવે છે,જેનું સામાન્ય નજીકનું બિંદુ $25 \, cm$ દૂર છે. માઈક્રોસ્કોપની મોટવણી (magnifying power) કેટલી હશે?

રેમ્સડેન આઈપીસમાં,$f$ કેન્દ્રલંબાઈ ધરાવતા બે સમતલ-બહિર્ગોળ લેન્સ એકબીજાથી $d = 2f/3$ અંતરે રાખેલા છે. જો તેમની વચ્ચેનું અંતર $12 \ cm$ હોય,તો આઈપીસની સમતુલ્ય કેન્દ્રલંબાઈ ($cm$ માં) કેટલી થશે?

$1 \, mm^{2}$ માપના ચોરસમાં વિભાજિત એક કાર્ડ શીટને આંખની નજીક રાખેલા મેગ્નિફાઇંગ ગ્લાસ ($10 \, cm$ કેન્દ્રલંબાઈ ધરાવતો બહિર્ગોળ લેન્સ) દ્વારા $9 \, cm$ ના અંતરેથી જોવામાં આવે છે.
$(a)$ લેન્સ દ્વારા ઉત્પન્ન થતી મોટવણી કેટલી છે? આભાસી પ્રતિબિંબમાં દરેક ચોરસનું ક્ષેત્રફળ કેટલું હશે?
$(b)$ લેન્સની કોણીય મોટવણી (મેગ્નિફાઇંગ પાવર) કેટલી છે?
$(c)$ શું $(a)$ માં મળેલી મોટવણી $(b)$ માં મળેલા મેગ્નિફાઇંગ પાવર જેટલી જ છે? સમજાવો.

સંયુક્ત માઇક્રોસ્કોપમાં,જો આઈપીસ (eyepiece) ની કેન્દ્રલંબાઈ કેવી હોય તો મોટવણી મોટી મળશે?

સાદું માઇક્રોસ્કોપ એટલે શું? નજીકના બિંદુ (સામાન્ય દ્રષ્ટિ અંતર) પર રચાતા પ્રતિબિંબ માટે મોટવણીનું સમીકરણ મેળવો.

Difficult
View Solution

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo