$1 \, mm^{2}$ માપના ચોરસમાં વિભાજિત એક કાર્ડ શીટને આંખની નજીક રાખેલા મેગ્નિફાઇંગ ગ્લાસ ($10 \, cm$ કેન્દ્રલંબાઈ ધરાવતો બહિર્ગોળ લેન્સ) દ્વારા $9 \, cm$ ના અંતરેથી જોવામાં આવે છે.
$(a)$ લેન્સ દ્વારા ઉત્પન્ન થતી મોટવણી કેટલી છે? આભાસી પ્રતિબિંબમાં દરેક ચોરસનું ક્ષેત્રફળ કેટલું હશે?
$(b)$ લેન્સની કોણીય મોટવણી (મેગ્નિફાઇંગ પાવર) કેટલી છે?
$(c)$ શું $(a)$ માં મળેલી મોટવણી $(b)$ માં મળેલા મેગ્નિફાઇંગ પાવર જેટલી જ છે? સમજાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(A) દરેક ચોરસનું ક્ષેત્રફળ,$A = 1 \, mm^{2}$.
વસ્તુ અંતર,$u = -9 \, cm$.
બહિર્ગોળ લેન્સની કેન્દ્રલંબાઈ,$f = 10 \, cm$.
પ્રતિબિંબ અંતર $v$ માટે,લેન્સનું સૂત્ર $\frac{1}{f} = \frac{1}{v} - \frac{1}{u}$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{1}{10} = \frac{1}{v} - \frac{1}{-9} \implies \frac{1}{v} = \frac{1}{10} - \frac{1}{9} = \frac{9-10}{90} = -\frac{1}{90}$.
તેથી,$v = -90 \, cm$.
રેખીય મોટવણી,$m = \frac{v}{u} = \frac{-90}{-9} = 10$.
આભાસી પ્રતિબિંબમાં દરેક ચોરસનું ક્ષેત્રફળ $= m^{2} \times A = 10^{2} \times 1 \, mm^{2} = 100 \, mm^{2} = 1 \, cm^{2}$.
$(b)$ લેન્સનો મેગ્નિફાઇંગ પાવર $M = \frac{d}{|u|}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $d = 25 \, cm$ (ન્યૂનતમ અંતર).
$M = \frac{25}{9} \approx 2.78$.
$(c)$ ના,$(a)$ માં મળેલી મોટવણી $(b)$ માં મળેલા મેગ્નિફાઇંગ પાવર જેટલી નથી.
રેખીય મોટવણી $m = \frac{v}{u}$ એ પ્રતિબિંબ અંતર $v$ પર આધાર રાખે છે,જ્યારે મેગ્નિફાઇંગ પાવર $M = \frac{d}{|u|}$ એ ન્યૂનતમ અંતરે પ્રતિબિંબ દ્વારા બનતા ખૂણા અને વસ્તુ દ્વારા બનતા ખૂણાનો ગુણોત્તર છે.
તેઓ ત્યારે જ સમાન હોય છે જ્યારે પ્રતિબિંબ ન્યૂનતમ અંતરે $(v = -25 \, cm)$ રચાય.

Explore More

Similar Questions

એક સાદા મેગ્નિફાઇંગ લેન્સનો ઉપયોગ એવી રીતે કરવામાં આવે છે કે જેથી પ્રતિબિંબ આંખથી $25 \, cm$ દૂર રચાય. $10$ ગણું મોટવણી મેળવવા માટે,લેન્સની કેન્દ્રલંબાઈ કેટલી હોવી જોઈએ?

રેમ્સડેન આઈપીસમાં,$f$ કેન્દ્રલંબાઈ ધરાવતા બે સમતલ-બહિર્ગોળ લેન્સ એકબીજાથી $d = 2f/3$ અંતરે રાખેલા છે. જો તેમની વચ્ચેનું અંતર $12 \ cm$ હોય,તો આઈપીસની સમતુલ્ય કેન્દ્રલંબાઈ ($cm$ માં) કેટલી થશે?

એક સંયુક્ત માઇક્રોસ્કોપમાં $10 \, cm$ કેન્દ્રલંબાઈ ધરાવતો આઈપીસ અને $4 \, cm$ કેન્દ્રલંબાઈ ધરાવતો ઓબ્જેક્ટિવ લેન્સ છે. જો વસ્તુને ઓબ્જેક્ટિવથી $5 \, cm$ ના અંતરે રાખવામાં આવે જેથી અંતિમ પ્રતિબિંબ સ્પષ્ટ દ્રષ્ટિના લઘુત્તમ અંતરે $(20 \, cm)$ રચાય,તો મોટવણીની ગણતરી કરો.

Difficult
View Solution

ઓપ્ટિકલ માઈક્રોસ્કોપમાં કયા પ્રકારના વિદ્યુતચુંબકીય તરંગોનો ઉપયોગ થાય છે? શા માટે?

Difficult
View Solution

સંયુક્ત માઇક્રોસ્કોપની લંબાઈ $14 \, cm$ છે. આરામદાયક આંખ માટે તેની મોટવણી $25$ છે. જો આઈપીસ (eye lens) ની કેન્દ્રલંબાઈ $5 \, cm$ હોય,તો ઓબ્જેક્ટિવ લેન્સ માટે વસ્તુ અંતર.......$ cm$ થશે.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo