વિષાણુઓ (Viruses) પર ટૂંકી નોંધ લખો.

(N/A) $\rightarrow$ વિષાણુઓ અકોષીય સજીવો છે જે જીવંત કોષની બહાર નિષ્ક્રિય સ્ફટિકમય રચના ધરાવે છે.
$\rightarrow$ તેઓ સાચા અર્થમાં 'જીવંત' નથી,તેથી તેમને વર્ગીકરણમાં સ્થાન મળ્યું નથી.
$\rightarrow$ એકવાર તેઓ યજમાન કોષને સંક્રમિત કરે,પછી તેઓ પોતાની નકલ બનાવવા માટે યજમાનની જૈવિક મશીનરીનો કબજો લે છે અને અંતે યજમાનનો નાશ કરે છે.
$\rightarrow$ 'વિષાણુ' (Virus) શબ્દ,જેનો અર્થ વિષ અથવા ઝેરી પ્રવાહી થાય છે,તે પાશ્ચર દ્વારા આપવામાં આવ્યો હતો.
$\rightarrow$ $D. I. Ivanowsky (1892)$ એ તમાકુના મોઝેક રોગના કારક તરીકે અમુક સૂક્ષ્મજીવોને ઓળખ્યા હતા,જે બેક્ટેરિયા કરતા નાના હતા કારણ કે તેઓ બેક્ટેરિયા-પ્રૂફ ફિલ્ટરમાંથી પસાર થઈ શકતા હતા.
$\rightarrow$ $M. W. Beijerinck (1898)$ એ દર્શાવ્યું કે સંક્રમિત તમાકુના છોડનો અર્ક તંદુરસ્ત છોડમાં ચેપ લગાવી શકે છે અને આ પ્રવાહીને 'Contagium vivum fluidum' (ચેપી જીવંત પ્રવાહી) નામ આપ્યું.
$\rightarrow$ $W. M. Stanley (1935)$ એ દર્શાવ્યું કે વિષાણુઓને સ્ફટિકીકૃત કરી શકાય છે અને આ સ્ફટિકો મુખ્યત્વે પ્રોટીનના બનેલા હોય છે.
$\rightarrow$ વિષાણુઓ વિકલ્પી પરોપજીવી છે.
$\rightarrow$ બંધારણ: તેઓ જનીન દ્રવ્ય ધરાવે છે,જે $RNA$ અથવા $DNA$ હોઈ શકે છે,પરંતુ બંને ક્યારેય હોતા નથી.
$\rightarrow$ વિષાણુ એ ન્યુક્લિયોપ્રોટીન છે અને તેનું જનીન દ્રવ્ય ચેપી હોય છે.
$\rightarrow$ વનસ્પતિ વિષાણુઓમાં સામાન્ય રીતે એકલ-શૃંખલિત $RNA$ હોય છે,જ્યારે પ્રાણી વિષાણુઓમાં એકલ અથવા દ્વિ-શૃંખલિત $RNA$ અથવા દ્વિ-શૃંખલિત $DNA$ હોય છે.
$\rightarrow$ બેક્ટેરિયોફેજ (બેક્ટેરિયાને સંક્રમિત કરતા વિષાણુઓ) સામાન્ય રીતે દ્વિ-શૃંખલિત $DNA$ ધરાવે છે.
$\rightarrow$ પ્રોટીનનું આવરણ,જેને કેપ્સિડ કહેવાય છે,તે કેપ્સોમિયર્સ નામના નાના એકમોનું બનેલું હોય છે,જે ન્યુક્લિક એસિડનું રક્ષણ કરે છે અને કુંતલાકાર અથવા બહુફલકીય ભૌમિતિક સ્વરૂપમાં ગોઠવાયેલા હોય છે.
$\rightarrow$ વિષાણુઓ મમ્પ્સ,શીતળા,હર્પીસ,ઈન્ફલ્યુએન્ઝા અને મનુષ્યમાં $AIDS$ જેવા રોગો ફેલાવે છે.