Medium
સંતુલન અચળાંકના ઉપયોગો લખો.
(N/A) સંતુલન અચળાંક $(K)$ રાસાયણિક પ્રક્રિયા વિશે મૂલ્યવાન માહિતી પૂરી પાડે છે:
$1$. પ્રક્રિયાની માત્રાનું અનુમાન: જો $K_c > 10^3$ હોય,તો નીપજનું પ્રમાણ વધુ હોય છે; જો $K_c < 10^{-3}$ હોય,તો પ્રક્રિયકનું પ્રમાણ વધુ હોય છે; જો $K_c$ નું મૂલ્ય $10^{-3}$ અને $10^3$ ની વચ્ચે હોય,તો પ્રક્રિયક અને નીપજ બંને નોંધપાત્ર પ્રમાણમાં હાજર હોય છે.
$2$. પ્રક્રિયાની દિશાનું અનુમાન: પ્રક્રિયા ભાગફળ $(Q_c)$ ની સંતુલન અચળાંક $(K_c)$ સાથે સરખામણી કરીને: જો $Q_c < K_c$ હોય,તો પ્રક્રિયા પુરોગામી દિશામાં થાય છે; જો $Q_c > K_c$ હોય,તો તે પ્રતિગામી દિશામાં થાય છે; જો $Q_c = K_c$ હોય,તો તંત્ર સંતુલનમાં છે.
$3$. સંતુલન સાંદ્રતાની ગણતરી: પ્રારંભિક સાંદ્રતા અને $K_c$ ના મૂલ્ય પરથી,પ્રક્રિયકો અને નીપજોની સંતુલન સાંદ્રતા ગણી શકાય છે.
$1$. પ્રક્રિયાની માત્રાનું અનુમાન: જો $K_c > 10^3$ હોય,તો નીપજનું પ્રમાણ વધુ હોય છે; જો $K_c < 10^{-3}$ હોય,તો પ્રક્રિયકનું પ્રમાણ વધુ હોય છે; જો $K_c$ નું મૂલ્ય $10^{-3}$ અને $10^3$ ની વચ્ચે હોય,તો પ્રક્રિયક અને નીપજ બંને નોંધપાત્ર પ્રમાણમાં હાજર હોય છે.
$2$. પ્રક્રિયાની દિશાનું અનુમાન: પ્રક્રિયા ભાગફળ $(Q_c)$ ની સંતુલન અચળાંક $(K_c)$ સાથે સરખામણી કરીને: જો $Q_c < K_c$ હોય,તો પ્રક્રિયા પુરોગામી દિશામાં થાય છે; જો $Q_c > K_c$ હોય,તો તે પ્રતિગામી દિશામાં થાય છે; જો $Q_c = K_c$ હોય,તો તંત્ર સંતુલનમાં છે.
$3$. સંતુલન સાંદ્રતાની ગણતરી: પ્રારંભિક સાંદ્રતા અને $K_c$ ના મૂલ્ય પરથી,પ્રક્રિયકો અને નીપજોની સંતુલન સાંદ્રતા ગણી શકાય છે.
Explore More
Similar Questions
$2H_2S_{(g)} \rightleftharpoons 2H_{2(g)} + S_{2(g)}$ પ્રક્રિયાના સંતુલિત મિશ્રણમાં $1 L$ ના પાત્રમાં $0.5 mol$ $H_2S$,$0.10 mol$ $H_2$ અને $0.4 mol$ $S_2$ છે. $mol L^{-1}$ માં સંતુલન અચળાંક $(K_c)$ નું મૂલ્ય કેટલું થશે?
MediumIIT 1992
View Solution(i) $H_3PO_{4\text{(aq)}} \rightleftharpoons H^+{_{\text{(aq)}}} + H_2PO_4^-{_{\text{(aq)}}}$
(ii) $H_2PO_4^-{_{\text{(aq)}}} \rightleftharpoons H^+{_{\text{(aq)}}} + HPO_4^{2-}{_{\text{(aq)}}}$
(iii) $HPO_4^{2-}{_{\text{(aq)}}} \rightleftharpoons H^+{_{\text{(aq)}}} + PO_4^{3-}{_{\text{(aq)}}}$
ચોક્કસ તાપમાને ઉપરની પ્રતિક્રિયાઓ માટે સંતુલન અચળાંકો અનુક્રમે $K_1$,$K_2$ અને $K_3$ છે. પ્રતિક્રિયા $H_3PO_{4\text{(aq)}} \rightleftharpoons 3H^{+}{_{\text{(aq)}}} + PO_4^{3-}{_{\text{(aq)}}}$ માટે $K_1$,$K_2$ અને $K_3$ ના સંદર્ભમાં સંતુલન અચળાંક શું હશે?
(ii) $H_2PO_4^-{_{\text{(aq)}}} \rightleftharpoons H^+{_{\text{(aq)}}} + HPO_4^{2-}{_{\text{(aq)}}}$
(iii) $HPO_4^{2-}{_{\text{(aq)}}} \rightleftharpoons H^+{_{\text{(aq)}}} + PO_4^{3-}{_{\text{(aq)}}}$
ચોક્કસ તાપમાને ઉપરની પ્રતિક્રિયાઓ માટે સંતુલન અચળાંકો અનુક્રમે $K_1$,$K_2$ અને $K_3$ છે. પ્રતિક્રિયા $H_3PO_{4\text{(aq)}} \rightleftharpoons 3H^{+}{_{\text{(aq)}}} + PO_4^{3-}{_{\text{(aq)}}}$ માટે $K_1$,$K_2$ અને $K_3$ ના સંદર્ભમાં સંતુલન અચળાંક શું હશે?
આપેલી પ્રક્રિયા $2NO_{2(g)} \rightleftharpoons 2NO_{(g)} + O_{2(g)}$ માટે $185 \, ^\circ C$ તાપમાને $K_c = 1.8 \times 10^{-6}$ છે. આજ તાપમાને પ્રક્રિયા $NO_{(g)} + \frac{1}{2}O_{2(g)} \rightleftharpoons NO_{2(g)}$ માટે $K_c$ ની કિંમત શોધો.
Medium
View Solutionપ્રક્રિયા $A + B \rightleftharpoons 2C$ માં,સંતુલન સમયે,$A$ અને $B$ ની સાંદ્રતા દરેક $0.20 \ mol \ L^{-1}$ છે અને $C$ ની સાંદ્રતા $0.60 \ mol \ L^{-1}$ માલૂમ પડે છે. આ પ્રક્રિયાનો સંતુલન અચળાંક કેટલો હશે?
Medium
View Solutionનીચેની પ્રતિક્રિયાઓ માટે સંતુલન અચળાંક (સંતુલનનો નિયમ) લખો:
$(i)$ $4NH_{3(g)} + 5O_{2(g)} \rightleftharpoons 4NO_{(g)} + 6H_{2}O_{(g)}$
$(ii)$ $H_{2(g)} + I_{2(g)} \rightleftharpoons 2HI_{(g)}$
$(iii)$ $N_{2(g)} + 3H_{2(g)} \rightleftharpoons 2NH_{3(g)}$
$(i)$ $4NH_{3(g)} + 5O_{2(g)} \rightleftharpoons 4NO_{(g)} + 6H_{2}O_{(g)}$
$(ii)$ $H_{2(g)} + I_{2(g)} \rightleftharpoons 2HI_{(g)}$
$(iii)$ $N_{2(g)} + 3H_{2(g)} \rightleftharpoons 2NH_{3(g)}$
Medium
View SolutionVedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo