વિભાજન ક્રોમેટોગ્રાફી (Partition chromatography) વિશે સમજાવો. વિભાજન ક્રોમેટોગ્રાફી એટલે શું? પેપર ક્રોમેટોગ્રાફી વિશે લખો.

(N/A) વિભાજન ક્રોમેટોગ્રાફી: વિભાજન ક્રોમેટોગ્રાફી એ મિશ્રણના ઘટકોના સ્થિર અને ગતિશીલ કલા (stationary and mobile phases) વચ્ચેના સતત વિભેદક વિભાજન પર આધારિત છે. ઉદાહરણ તરીકે,પેપર ક્રોમેટોગ્રાફી એ વિભાજન ક્રોમેટોગ્રાફીનો એક પ્રકાર છે.
પેપર ક્રોમેટોગ્રાફી: પેપર ક્રોમેટોગ્રાફી એ વિભાજન ક્રોમેટોગ્રાફીનું એક સ્વરૂપ છે. આમાં ખાસ પ્રકારના ક્રોમેટોગ્રાફી પેપરનો ઉપયોગ થાય છે. આ પદ્ધતિમાં,ક્રોમેટોગ્રાફી પેપર પર એક ધારને સમાંતર પેન્સિલ વડે એક રેખા દોરવામાં આવે છે (તળિયેથી આશરે $2 cm$ ની ઊંચાઈ પર),જેને બેઝ લાઇન કહેવામાં આવે છે. ત્યારબાદ,મિશ્રણના દ્રાવણનું એક ટીપું આ રેખા પર નાના ટપકા તરીકે મૂકવામાં આવે છે. આ ટપકાને ગરમ હવા ફૂંકીને સૂકવવામાં આવે છે.
સૂકાયા પછી,પેપરને બંધ ચેમ્બરમાં રાખવામાં આવે છે અને ફિલ્ટર પેપરની ધારને યોગ્ય દ્રાવક (ડેવલપર) માં ડુબાડવામાં આવે છે.
અહીં,દ્રાવક ગતિશીલ કલા તરીકે કાર્ય કરે છે અને કાગળના સેલ્યુલોઝ તંતુઓમાં રહેલું પાણી સ્થિર કલા તરીકે કાર્ય કરે છે. દ્રાવક કેશિકા ક્રિયા (capillary action) દ્વારા કાગળ પર ઉપર ચઢે છે અને ટપકા પરથી વહે છે. મિશ્રણના ઘટકો તેમની ગતિશીલ અને સ્થિર કલામાં અલગ-અલગ દ્રાવ્યતાને કારણે દ્રાવક સાથે અલગ-અલગ હદ સુધી ઉપર તરફ ગતિ કરે છે,જેના પરિણામે તેમનું અલગીકરણ થાય છે.