(A) નર સહાયક ગ્રંથિઓમાં જોડમાં આવેલી શુક્રાશય (seminal vesicles),એક પ્રોસ્ટેટ ગ્રંથિ અને જોડમાં આવેલી બલ્બોયુરેથ્રલ ગ્રંથિઓનો સમાવેશ થાય છે. આ ગ્રંથિઓનો સ્ત્રાવ વીર્ય (semen) બનાવે છે.
$1$. શુક્રાશય: આ જોડમાં આવેલી ગ્રંથિઓ છે જે મૂત્રાશયની પાછળ આવેલી હોય છે. તે વીર્યના કદના લગભગ $60-70 \%$ જેટલો સ્ત્રાવ ઉત્પન્ન કરે છે. તેમનો પીળાશ પડતો,ચીકણો સ્ત્રાવ ફ્રુક્ટોઝ,વિટામિન $C$ અને અન્ય પદાર્થોથી સમૃદ્ધ હોય છે જે શુક્રકોષોને પોષણ આપે છે. દરેક શુક્રાશયની નલિકા શુક્રવાહિની સાથે જોડાઈને સ્ખલન નલિકા બનાવે છે.
$2$. પ્રોસ્ટેટ ગ્રંથિ: આ એક અજોડ ગ્રંથિ છે જે મૂત્રાશયના પાયાના ભાગે મૂત્રમાર્ગની આસપાસ આવેલી હોય છે. તેનો સ્ત્રાવ દૂધ જેવો હોય છે,જે શુક્રકોષોને સક્રિય કરે છે અને તેમની ગતિશીલતા વધારે છે. તે ઘણી નાની નલિકાઓ દ્વારા મૂત્રમાર્ગમાં ખુલે છે.
$3$. બલ્બોયુરેથ્રલ ગ્રંથિ (કાઉપરની ગ્રંથિ): આ જોડમાં આવેલી ગ્રંથિઓ છે જે પ્રોસ્ટેટ ગ્રંથિની નીચે મૂત્રમાર્ગની બંને બાજુએ આવેલી હોય છે. તે આલ્કલાઇન (બેઝિક) પ્રવાહીનો સ્ત્રાવ કરે છે જે મૂત્રમાર્ગની એસિડિકતાને તટસ્થ કરે છે અને મૈથુન દરમિયાન ઊંજણ તરીકે કાર્ય કરે છે.
વીર્યનું બંધારણ: વીર્ય એ શુક્રકોષો અને સહાયક ગ્રંથિઓના સ્ત્રાવનું દૂધ જેવું સફેદ અને ચીકણું મિશ્રણ છે. વીર્યની આલ્કલાઇન પ્રકૃતિ (pH $7.2$ થી $7.6$) માદા પ્રજનન માર્ગના એસિડિક વાતાવરણને તટસ્થ કરવામાં મદદ કરે છે. તે નાજુક શુક્રકોષોનું રક્ષણ કરે છે અને તેમની ગતિશીલતા વધારે છે. સામાન્ય સ્ખલન દરમિયાન $2$ થી $5 \text{ ml}$ વીર્યનો નિકાલ થાય છે.