વિવિધ જંતુનાશકોની સજીવો પર થતી અસરો વિશે નોંધ લખો.
(N/A) બીજા વિશ્વયુદ્ધ $(II)$ પહેલાં,નિકોટીન જેવા ઘણા કુદરતી રીતે મળી આવતા રસાયણોનો ઉપયોગ ખેતીમાં મુખ્ય પાક માટે જંતુનાશક પદાર્થ તરીકે થતો હતો.
બીજા વિશ્વયુદ્ધ $(II)$ દરમિયાન,મેલેરિયા અને અન્ય કીટજન્ય રોગોના નિયંત્રણમાં $DDT$ ખૂબ જ ઉપયોગી સાબિત થયું હતું.
આમ,યુદ્ધ પછી,$DDT$ નો ઉપયોગ ખેતીમાં જીવાતો,ઉંદરો,નીંદણ અને વિવિધ પાકના રોગો દ્વારા થતા નુકસાનને નિયંત્રિત કરવા માટે કરવામાં આવ્યો હતો.
તેથી,જેમ જેમ $DDT$ સામે જીવાતોમાં પ્રતિકારક શક્તિ વધી,તેમ જંતુનાશક ઉદ્યોગ દ્વારા બજારમાં એલ્ડ્રિન $(Aldrin)$ અને ડાયલ્ડ્રિન $(Dieldrin)$ જેવા અન્ય કાર્બનિક ઝેરી પદાર્થો દાખલ કરવામાં આવ્યા.
મોટાભાગના કાર્બનિક ઝેરી પદાર્થો પાણીમાં અદ્રાવ્ય અને જૈવ-અવિઘટનીય હોય છે. તેથી,આ અત્યંત સ્થાયી ઝેરી પદાર્થો આહાર શૃંખલા દ્વારા નીચલા પોષક સ્તરોથી ઉચ્ચ પોષક સ્તરોમાં સ્થાનાંતરિત થાય છે.
સમય જતાં,ઉચ્ચ પ્રાણીઓમાં ઝેરી પદાર્થોનું પ્રમાણ એવા સ્તરે પહોંચે છે જે ગંભીર ચયાપચય અને શારીરિક વિકૃતિઓનું કારણ બને છે.
ઓર્ગેનો-ફોસ્ફેટ્સ અને કાર્બામેટ્સ ગંભીર ચેતા-ઝેર છે. પરિણામે,આવા જંતુનાશકો ખેતરમાં કામ કરતા મજૂરોના મૃત્યુ માટે જવાબદાર છે.
બીજા વિશ્વયુદ્ધ $(II)$ દરમિયાન,મેલેરિયા અને અન્ય કીટજન્ય રોગોના નિયંત્રણમાં $DDT$ ખૂબ જ ઉપયોગી સાબિત થયું હતું.
આમ,યુદ્ધ પછી,$DDT$ નો ઉપયોગ ખેતીમાં જીવાતો,ઉંદરો,નીંદણ અને વિવિધ પાકના રોગો દ્વારા થતા નુકસાનને નિયંત્રિત કરવા માટે કરવામાં આવ્યો હતો.
તેથી,જેમ જેમ $DDT$ સામે જીવાતોમાં પ્રતિકારક શક્તિ વધી,તેમ જંતુનાશક ઉદ્યોગ દ્વારા બજારમાં એલ્ડ્રિન $(Aldrin)$ અને ડાયલ્ડ્રિન $(Dieldrin)$ જેવા અન્ય કાર્બનિક ઝેરી પદાર્થો દાખલ કરવામાં આવ્યા.
મોટાભાગના કાર્બનિક ઝેરી પદાર્થો પાણીમાં અદ્રાવ્ય અને જૈવ-અવિઘટનીય હોય છે. તેથી,આ અત્યંત સ્થાયી ઝેરી પદાર્થો આહાર શૃંખલા દ્વારા નીચલા પોષક સ્તરોથી ઉચ્ચ પોષક સ્તરોમાં સ્થાનાંતરિત થાય છે.
સમય જતાં,ઉચ્ચ પ્રાણીઓમાં ઝેરી પદાર્થોનું પ્રમાણ એવા સ્તરે પહોંચે છે જે ગંભીર ચયાપચય અને શારીરિક વિકૃતિઓનું કારણ બને છે.
ઓર્ગેનો-ફોસ્ફેટ્સ અને કાર્બામેટ્સ ગંભીર ચેતા-ઝેર છે. પરિણામે,આવા જંતુનાશકો ખેતરમાં કામ કરતા મજૂરોના મૃત્યુ માટે જવાબદાર છે.
Explore More
Similar Questions
ધૂમ્રધુમ્મસ (Smog) મુખ્યત્વે કોની હાજરીને લીધે ઉદભવે છે?
Easy
View Solutionઆવનારા વર્ષોમાં ચામડી સંબંધિત રોગો માટે નીચે પૈકી કયું પરિબળ જવાબદાર હશે?
Easy
View Solutionસજીવો પર નીંદણનાશકો (herbicides) ના ઉપયોગની આડઅસરો સમજાવો.
એસિડ વર્ષા વિશે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું $NOT$ (નથી)?
ફોટોકેમિકલ સ્મોગમાં થતી પ્રતિક્રિયાઓ ઓળખો.
$(i)$ $CH_2=O + H_2 \longrightarrow CH_3OH$
$(ii)$ $NO_{2(g)} \xrightarrow{h \nu} NO_{(g)} + O_{(g)}$; $O_{(g)} + O_{2(g)} \longrightarrow O_{3(g)}$
$(iii)$ $CH_4 + 2O_3 \longrightarrow CH_2=O + 2H_2O$
$(iv)$ $NO_{(g)} + O_{3(g)} \longrightarrow NO_{2(g)} + O_{2(g)}$
$(i)$ $CH_2=O + H_2 \longrightarrow CH_3OH$
$(ii)$ $NO_{2(g)} \xrightarrow{h \nu} NO_{(g)} + O_{(g)}$; $O_{(g)} + O_{2(g)} \longrightarrow O_{3(g)}$
$(iii)$ $CH_4 + 2O_3 \longrightarrow CH_2=O + 2H_2O$
$(iv)$ $NO_{(g)} + O_{3(g)} \longrightarrow NO_{2(g)} + O_{2(g)}$
Vedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo