નીચેની પ્રક્રિયાઓ શા માટે અલગ રીતે આગળ વધે છે? $Pb_{3}O_{4} + 8HCl \rightarrow 3PbCl_{2} + Cl_{2} + 4H_{2}O$ અને $Pb_{3}O_{4} + 4HNO_{3} \rightarrow 2Pb(NO_{3})_{2} + PbO_{2} + 2H_{2}O$
(N/A) $Pb_{3}O_{4}$ એ $2 \ mol$ $PbO$ અને $1 \ mol$ $PbO_{2}$ નું મિશ્રણ છે. $PbO_{2}$ માં લેડ $+4$ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં છે,જ્યારે $PbO$ માં તે $+2$ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં છે.
$PbO_{2}$ ઓક્સિડેશનકર્તા તરીકે વર્તે છે અને $HCl$ ના $Cl^{-}$ આયનનું $Cl_{2}$ માં ઓક્સિડેશન કરી શકે છે. $HCl$ સાથેની પ્રક્રિયા એ એસિડ-બેઇઝ પ્રક્રિયા $(2PbO + 4HCl \rightarrow 2PbCl_{2} + 2H_{2}O)$ અને રેડોક્ષ પ્રક્રિયા $(PbO_{2} + 4HCl \rightarrow PbCl_{2} + Cl_{2} + 2H_{2}O)$ નું મિશ્રણ છે.
તેનાથી વિપરીત,$HNO_{3}$ પોતે એક ઓક્સિડેશનકર્તા છે,તેથી તે $PbO_{2}$ સાથે પ્રક્રિયા કરતું નથી. $HNO_{3}$ સાથેની પ્રક્રિયા માત્ર $PbO$ અને $HNO_{3}$ વચ્ચેની એસિડ-બેઇઝ પ્રક્રિયા સુધી મર્યાદિત છે: $2PbO + 4HNO_{3} \rightarrow 2Pb(NO_{3})_{2} + 2H_{2}O$. $PbO_{2}$ અવશેષ તરીકે બાકી રહે છે,જે સમગ્ર પ્રક્રિયાને અલગ બનાવે છે.
$PbO_{2}$ ઓક્સિડેશનકર્તા તરીકે વર્તે છે અને $HCl$ ના $Cl^{-}$ આયનનું $Cl_{2}$ માં ઓક્સિડેશન કરી શકે છે. $HCl$ સાથેની પ્રક્રિયા એ એસિડ-બેઇઝ પ્રક્રિયા $(2PbO + 4HCl \rightarrow 2PbCl_{2} + 2H_{2}O)$ અને રેડોક્ષ પ્રક્રિયા $(PbO_{2} + 4HCl \rightarrow PbCl_{2} + Cl_{2} + 2H_{2}O)$ નું મિશ્રણ છે.
તેનાથી વિપરીત,$HNO_{3}$ પોતે એક ઓક્સિડેશનકર્તા છે,તેથી તે $PbO_{2}$ સાથે પ્રક્રિયા કરતું નથી. $HNO_{3}$ સાથેની પ્રક્રિયા માત્ર $PbO$ અને $HNO_{3}$ વચ્ચેની એસિડ-બેઇઝ પ્રક્રિયા સુધી મર્યાદિત છે: $2PbO + 4HNO_{3} \rightarrow 2Pb(NO_{3})_{2} + 2H_{2}O$. $PbO_{2}$ અવશેષ તરીકે બાકી રહે છે,જે સમગ્ર પ્રક્રિયાને અલગ બનાવે છે.
Explore More
Similar Questions
આપેલ પ્રક્રિયાના પ્રકારમાંથી $A$,$B$,$C$,$D$ નક્કી કરો.
$Pb_3O_4 + 4HNO_3 \rightarrow 2Pb(NO_3)_2 + PbO_2 + 2H_2O$
$Pb_3O_4 + 4HNO_3 \rightarrow 2Pb(NO_3)_2 + PbO_2 + 2H_2O$
Medium
View Solutionમિશ્રધાતુમાં રહેલા કોપરનું અનુમાન તેને સાંદ્ર નાઈટ્રિક એસિડમાં ઓગાળીને કરવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયામાં,કોપરનું રૂપાંતર ક્યુપ્રિક નાઈટ્રેટમાં થાય છે અને નાઈટ્રિક ઓક્સાઈડ $(NO)$ મુક્ત થાય છે. જ્યારે આ મિશ્રણને પોટેશિયમ આયોડાઈડ સાથે પ્રક્રિયા કરાવવામાં આવે છે,ત્યારે ક્યુપ્રિક આયોડાઈડ બને છે,જે અસ્થિર હોવાથી ક્યુપ્રસ આયોડાઈડ અને આયોડિનમાં વિઘટિત થાય છે. મિશ્રધાતુમાં કોપરનું પ્રમાણ મુક્ત થયેલા આયોડિનને સોડિયમ થાયોસલ્ફેટ સાથે ટાઈટ્રેશન કરીને નક્કી કરવામાં આવે છે. પ્રક્રિયાઓ નીચે મુજબ છે:
$a \,Cu + b \,HNO_3 \rightarrow c \,Cu(NO_3)_2 + d \,NO + e \,H_2O$
$f \,CuI_2 \rightarrow g \,Cu_2I_2 + h \,I_2$
$i \,Na_2S_2O_3 + j \,I_2 \rightarrow k \,Na_2S_4O_6 + l \,NaI$
(ખાલી જગ્યા પૂરો)
$(a)$ સહગુણકો છે: $a=\ldots, b=\ldots, c=\ldots, d=\ldots$ અને $e=\ldots$.
$(b)$ સહગુણકો છે: $f=\ldots, g=\ldots$ અને $h=\ldots$.
$(c)$ સહગુણકો છે: $i=\ldots, j=\ldots, k=\ldots$ અને $l=\ldots$.
$(d)$ જો મિશ્રધાતુના $2.0 \,g$ નમૂનામાંથી $2.54 \,g$ $I_2$ મુક્ત થાય,તો મિશ્રધાતુમાં કોપરની ટકાવારી કેટલી હશે? (આયોડિન અને કોપરના પરમાણ્વીય દળ અનુક્રમે $127$ અને $63.5$ છે).
$a \,Cu + b \,HNO_3 \rightarrow c \,Cu(NO_3)_2 + d \,NO + e \,H_2O$
$f \,CuI_2 \rightarrow g \,Cu_2I_2 + h \,I_2$
$i \,Na_2S_2O_3 + j \,I_2 \rightarrow k \,Na_2S_4O_6 + l \,NaI$
(ખાલી જગ્યા પૂરો)
$(a)$ સહગુણકો છે: $a=\ldots, b=\ldots, c=\ldots, d=\ldots$ અને $e=\ldots$.
$(b)$ સહગુણકો છે: $f=\ldots, g=\ldots$ અને $h=\ldots$.
$(c)$ સહગુણકો છે: $i=\ldots, j=\ldots, k=\ldots$ અને $l=\ldots$.
$(d)$ જો મિશ્રધાતુના $2.0 \,g$ નમૂનામાંથી $2.54 \,g$ $I_2$ મુક્ત થાય,તો મિશ્રધાતુમાં કોપરની ટકાવારી કેટલી હશે? (આયોડિન અને કોપરના પરમાણ્વીય દળ અનુક્રમે $127$ અને $63.5$ છે).
$KMnO_4$ (એસિડિક) $+ HCl \rightarrow H_2O + X_{(g)},$ $X$ એ શું છે?
Medium
View Solutionનીચેનામાંથી કઈ પ્રક્રિયા રેડોક્ષ પ્રક્રિયા નથી?
Medium
View Solution$KMnO_4$ વિશે કયું વિધાન સાચું નથી?
Medium
View SolutionVedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo