ચેતાકોષોને ઉત્તેજિત કોષો શા માટે કહેવામાં આવે છે? ચેતાકોષની પટલની વિશેષતાઓ જણાવો.

(N/A) ચેતાકોષોને ઉત્તેજિત કોષો કહેવામાં આવે છે કારણ કે તેમની પટલ ધ્રુવીય (polarized) અવસ્થામાં હોય છે. ચેતાકોષીય પટલમાં વિવિધ પ્રકારના આયન ચેનલો આવેલા હોય છે,જે તેને વિવિધ આયનો માટે પસંદગીયુક્ત પ્રવેશશીલ બનાવે છે.
જ્યારે કોઈ ઉત્તેજના ચેતાકોષ સુધી પહોંચે છે,ત્યારે તે સ્થિર કલા વીજસ્થિતિમાન (resting membrane potential) માં ફેરફાર કરે છે,જેના પરિણામે વિધ્રુવીકરણ (depolarization) થાય છે. આ ખલેલ ચેતાક્ષ (axon) પર ક્રિયા વીજસ્થિતિમાન (action potential) તરીકે આગળ વધે છે.
ચેતાકોષીય પટલ (ચેતાતંતુ પટલ) ની વિશેષતાઓ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ ઉત્તેજનક્ષમતા: ચેતાકોષો ઉત્તેજનાનો પ્રતિભાવ આપી શકે છે,જેનાથી તેમની પટલના વીજસ્થિતિમાનમાં ફેરફાર થાય છે અને તેઓ સ્થિર અવસ્થામાંથી સક્રિય અવસ્થામાં આવે છે.
$(b)$ વહનક્ષમતા: એકવાર ક્રિયા વીજસ્થિતિમાન ઉત્પન્ન થાય,પછી તે ચેતાક્ષની સમગ્ર લંબાઈ પર વહન પામે છે.
$(c)$ જોડાણ: ચેતાકોષો એકબીજા સાથે જોડાઈને જટિલ જાળીદાર રચના બનાવે છે,જે સંકેતોને અન્ય ચેતાકોષો અથવા કારક કોષો સુધી પહોંચાડવાની મંજૂરી આપે છે.
$(d)$ પ્રતિભાવ: ચેતાકોષો આવતા સંકેતો પર પ્રક્રિયા કરી શકે છે અને ઉત્તેજના સામે યોગ્ય પ્રતિભાવ ઉત્પન્ન કરી શકે છે.