જ્યારે ઓક્સિડાઇઝિંગ એજન્ટ અને રિડ્યુસિંગ એજન્ટ વચ્ચે પ્રતિક્રિયા કરવામાં આવે છે,ત્યારે જો રિડ્યુસિંગ એજન્ટ વધુ પ્રમાણમાં હોય તો નીચી ઓક્સિડેશન અવસ્થા ધરાવતું સંયોજન બને છે અને જો ઓક્સિડાઇઝિંગ એજન્ટ વધુ પ્રમાણમાં હોય તો ઊંચી ઓક્સિડેશન અવસ્થા ધરાવતું સંયોજન બને છે. ત્રણ ઉદાહરણો આપીને આ વિધાનને ન્યાયી ઠેરવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) જ્યારે ઓક્સિડાઇઝિંગ એજન્ટ અને રિડ્યુસિંગ એજન્ટ વચ્ચે પ્રતિક્રિયા કરવામાં આવે છે,ત્યારે જો રિડ્યુસિંગ એજન્ટ વધુ પ્રમાણમાં હોય તો નીચી ઓક્સિડેશન અવસ્થા ધરાવતું સંયોજન બને છે અને જો ઓક્સિડાઇઝિંગ એજન્ટ વધુ પ્રમાણમાં હોય તો ઊંચી ઓક્સિડેશન અવસ્થા ધરાવતું સંયોજન બને છે. આ નીચે મુજબ સમજાવી શકાય છે:
$(i)$ $P_4$ અને $F_2$ અનુક્રમે રિડ્યુસિંગ અને ઓક્સિડાઇઝિંગ એજન્ટ છે.
જો $P_4$ ના વધારાને $F_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરવામાં આવે,તો $PF_3$ ઉત્પન્ન થાય છે,જેમાં $P$ નો ઓક્સિડેશન આંક $(O.N.)$ $+3$ છે: $P_4 (\text{excess}) + 6F_2 \to 4PF_3$.
જો કે,જો $P_4$ ને $F_2$ ના વધારા સાથે પ્રક્રિયા કરવામાં આવે,તો $PF_5$ ઉત્પન્ન થાય છે,જેમાં $P$ નો $O.N.$ $+5$ છે: $P_4 + 10F_2 (\text{excess}) \to 4PF_5$.
$(ii)$ $K$ રિડ્યુસિંગ એજન્ટ તરીકે કામ કરે છે,જ્યારે $O_2$ ઓક્સિડાઇઝિંગ એજન્ટ છે.
જો $K$ ના વધારાને $O_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરવામાં આવે,તો $K_2O$ બને છે,જેમાં $O$ નો $O.N.$ $-2$ છે: $4K (\text{excess}) + O_2 \to 2K_2O$.
જો કે,જો $K$ ને $O_2$ ના વધારા સાથે પ્રક્રિયા કરવામાં આવે,તો $K_2O_2$ બને છે,જેમાં $O$ નો $O.N.$ $-1$ છે: $2K + O_2 (\text{excess}) \to K_2O_2$.
$(iii)$ $C$ રિડ્યુસિંગ એજન્ટ છે,જ્યારે $O_2$ ઓક્સિડાઇઝિંગ એજન્ટ તરીકે કામ કરે છે.
જો $C$ ના વધારાને $O_2$ ના અપૂરતા જથ્થાની હાજરીમાં બાળવામાં આવે,તો $CO$ ઉત્પન્ન થાય છે,જેમાં $C$ નો $O.N.$ $+2$ છે: $2C (\text{excess}) + O_2 \to 2CO$.
બીજી તરફ,જો $C$ ને $O_2$ ના વધારામાં બાળવામાં આવે,તો $CO_2$ ઉત્પન્ન થાય છે,જેમાં $C$ નો $O.N.$ $+4$ છે: $C + O_2 (\text{excess}) \to CO_2$.

Explore More

Similar Questions

List-$I$ માં આપેલી અસંતુલિત રાસાયણિક પ્રતિક્રિયાઓ ખૂટતા પ્રક્રિયક અથવા શરત $(?)$ દર્શાવે છે જે List-$II$ માં આપવામાં આવ્યા છે. List-$I$ ને List-$II$ સાથે જોડો અને નીચે આપેલા કોડનો ઉપયોગ કરીને સાચો જવાબ પસંદ કરો:
List-$I$ List-$II$
$P. \ PbO_2 + H_2SO_4 \xrightarrow{?} PbSO_4 + O_2 + \text{અન્ય નીપજ}$ $1. \ NO$
$Q. \ Na_2S_2O_3 + H_2O \xrightarrow{?} NaHSO_4 + \text{અન્ય નીપજ}$ $2. \ I_2$
$R. \ N_2H_4 \xrightarrow{?} N_2 + \text{અન્ય નીપજ}$ $3. \ \text{Warm}$
$S. \ XeF_2 \xrightarrow{?} Xe + \text{અન્ય નીપજ}$ $4. \ Cl_2$

કોડ: $P \quad Q \quad R \quad S$

એસિડિક દ્રાવણમાં હાઇડ્રોજન પેરોક્સાઇડ પર $0.5 \ N \ KMnO_4$ ના $100 \ mL$ ની પ્રક્રિયા દ્વારા $1 \ atm$ અને $273 \ K$ પર માપવામાં આવતા $O_{2(g)}$ નું કદ કેટલું હશે? પ્રક્રિયા માટેનું હાડપિંજર સમીકરણ છે: $KMnO_4 + H_2SO_4 + H_2O_2 \to K_2SO_4 + MnSO_4 + O_2 + H_2O$.

Difficult
View Solution

$Zn$ ની હાજરીમાં $2,3-$ડાયબ્રોમોબ્યુટેનનું $2-$બ્યુટિનમાં રૂપાંતર એ ........... નું ઉદાહરણ છે.

આપેલ પ્રતિક્રિયાના પ્રકારમાંથી $A$,$B$,$C$,$D$ નક્કી કરો.
$Pb(CH_3COO)_2 + Na_2CrO_4 \longrightarrow PbCrO_4 \downarrow + 2CH_3COONa$

નીચેની પ્રક્રિયાઓમાં $X$ અને $Y$ શું છે?
$(i) \ MnO_4^{-} + I^{-} \xrightarrow{H^{+}} X$
$(ii) \ MnO_4^{-} + I^{-} \xrightarrow{H_2O} Y$

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo