ઉષ્મીય પ્રસરણ એટલે શું? તેના પ્રકારો માત્ર લખો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) ઉષ્મીય પ્રસરણ એ એવી ઘટના છે જેમાં તાપમાનમાં વધારો થવાને કારણે પદાર્થના પરિમાણોમાં વધારો થાય છે. જ્યારે કોઈ પદાર્થને ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેના કણો ગતિ ઊર્જા મેળવે છે અને વધુ જોરથી કંપન કરે છે,જેનાથી તેમની વચ્ચેનું સરેરાશ અંતર વધે છે,જે પરિણામે સ્થૂળ પ્રસરણ તરફ દોરી જાય છે.
ઉષ્મીય પ્રસરણના ત્રણ પ્રકારો છે:
$(a)$ રેખીય પ્રસરણ: ઘન પદાર્થની લંબાઈમાં થતા પ્રસરણને રેખીય પ્રસરણ કહે છે.
$(b)$ પૃષ્ઠ પ્રસરણ (ક્ષેત્રફળ પ્રસરણ): ઘન પદાર્થની સપાટીના ક્ષેત્રફળમાં થતા પ્રસરણને પૃષ્ઠ પ્રસરણ કહે છે.
$(c)$ કદ પ્રસરણ: ઘન અથવા પ્રવાહી પદાર્થના કદમાં થતા પ્રસરણને કદ પ્રસરણ કહે છે.
આ નીચે મુજબ દર્શાવેલ છે:
$(a)$ રેખીય પ્રસરણ: $\frac{\Delta l}{l} = \alpha_l \Delta T$
$(b)$ પૃષ્ઠ પ્રસરણ: $\frac{\Delta A}{A} = 2\alpha_l \Delta T$
$(c)$ કદ પ્રસરણ: $\frac{\Delta V}{V} = 3\alpha_l \Delta T$

Explore More

Similar Questions

$20 \, cm$ લંબાઈનો એક ધાતુનો સળિયો જ્યારે તેનું તાપમાન $0 \, ^\circ C$ થી $100 \, ^\circ C$ સુધી વધારવામાં આવે ત્યારે $0.075 \, cm$ જેટલું વિસ્તરણ પામે છે. બીજી ધાતુનો સળિયો $B$,જેની લંબાઈ સમાન છે,તે સમાન તાપમાનના તફાવત માટે $0.045 \, cm$ જેટલું વિસ્તરણ પામે છે. સમાન લંબાઈનો ત્રીજો સળિયો બે ધાતુઓ $A$ અને $B$ ને જોડીને બનાવવામાં આવ્યો છે. આ સંયુક્ત સળિયો સમાન તાપમાનના તફાવત માટે $0.060 \, cm$ જેટલું વિસ્તરણ પામે છે. ધાતુ $A$ ના ભાગની લંબાઈ ..... $cm$ છે.

Difficult
View Solution

જ્યારે બાયમેટાલિક પટ્ટીને ગરમ કરવામાં આવે છે, ત્યારે તે

લોખંડના સળિયા અને કોપરના સળિયાની લંબાઈ વચ્ચેનો તફાવત દરેક તાપમાને $10 \ cm$ છે. જો ${\alpha _{Fe}} = 11 \times {10^{ - 6}} \, ^\circ C^{ - 1}$ અને ${\alpha _{Cu}} = 17 \times {10^{ - 6}} \, ^\circ C^{ - 1}$ હોય,તો તેમની લંબાઈ અનુક્રમે કેટલી હશે?

બે અલગ-અલગ ધાતુઓના સળિયાના રેખીય પ્રસરણાંક અનુક્રમે $\alpha_1$ અને $\alpha_2$ છે. તેમની લંબાઈ અનુક્રમે $L_1$ અને $L_2$ છે. તમામ તાપમાને $(L_2 - L_1)$ સમાન રહે છે. તો સાચો સંબંધ કયો છે?

ઇન્વાર (invar) માંથી બનેલા ઘડિયાળના લોલકનો આવર્તકાળ $20^{\circ} C$ તાપમાને $0.5 \, s$ છે. જો આ ઘડિયાળનો ઉપયોગ એવા વાતાવરણમાં કરવામાં આવે જ્યાં સરેરાશ તાપમાન $30^{\circ} C$ હોય, તો દરેક દોલનમાં ઘડિયાળ કેટલો સમય ગુમાવશે? (ઇન્વાર માટે, $\alpha = 9 \times 10^{-7} /{ }^{\circ} C$, $g = \text{અચળ}$)

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo