ટેલિસ્કોપ (દૂરબીન) એટલે શું? સામાન્ય રીતે વપરાતા ટેલિસ્કોપના પ્રકારો વિશે ચર્ચા કરો.

(N/A) 'ટેલે' (Tele) નો અર્થ 'દૂર' અને 'સ્કોપ' (Scope) નો અર્થ 'જોવું' થાય છે. તેથી,દૂરની વસ્તુઓ જોવા માટે વપરાતા સાધનને ટેલિસ્કોપ કહેવામાં આવે છે.
દૂરની વસ્તુઓનું અવલોકન કરવા માટે વપરાતા પ્રકાશીય સાધનને ટેલિસ્કોપ કહે છે.
ટેલિસ્કોપના પ્રકારો:
$1)$ એસ્ટ્રોનોમિકલ ટેલિસ્કોપ: સૂર્ય,તારાઓ,ગ્રહો વગેરે જેવી ખૂબ દૂરની વસ્તુઓનું અવલોકન આ ટેલિસ્કોપ દ્વારા કરી શકાય છે. આમાં મળતું અંતિમ પ્રતિબિંબ ઉલટું અને નાનું હોય છે,પરંતુ અવકાશી પદાર્થો ગોળાકાર હોવાથી,પ્રતિબિંબ પર તેની કોઈ ખાસ અસર પડતી નથી.
$2)$ ટેરેસ્ટ્રિયલ ટેલિસ્કોપ: આ ટેલિસ્કોપમાં વધારાની ઇન્વર્ટિંગ લેન્સની જોડી હોય છે જે અંતિમ પ્રતિબિંબને ચત્તું બનાવે છે. ગેલિલિયોએ આ ટેલિસ્કોપમાં બહિર્ગોળ અને અંતર્ગોળ લેન્સનો ઉપયોગ કર્યો હતો.
$3)$ રિફ્લેક્ટિંગ ટેલિસ્કોપ: આ ટેલિસ્કોપમાં ઓબ્જેક્ટિવ લેન્સના સ્થાને અંતર્ગોળ અરીસાનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે જેથી રંગીન વિપથન (chromatic aberration) નિવારી શકાય. ઉદાહરણ: કેસેગ્રેન ટેલિસ્કોપ.