રોલિંગ ઘર્ષણ એટલે શું? રોલિંગ ઘર્ષણના નિયમો લખો. રોલિંગ ઘર્ષણાંકની વ્યાખ્યા આપો.

(A) જ્યારે કોઈ પદાર્થ સપાટી પર સરક્યા વગર ગબડે છે ત્યારે તેની ગતિનો વિરોધ કરતા બળને રોલિંગ ઘર્ષણ કહે છે. તેને $f_{r}$ વડે દર્શાવવામાં આવે છે.
રોલિંગ ઘર્ષણના નિયમો:
$(1)$ રોલિંગ ઘર્ષણનું મૂલ્ય સંપર્ક સપાટીના ક્ષેત્રફળ પર આધાર રાખતું નથી.
$(2)$ રોલિંગ ઘર્ષણનું મૂલ્ય લંબબળ $(N)$ ના સમપ્રમાણમાં હોય છે: $f_{r} \propto N$,એટલે કે $f_{r} = \mu_{r} N$.
રોલિંગ ઘર્ષણાંક $(\mu_{r})$:
રોલિંગ ઘર્ષણ બળ અને લંબબળના ગુણોત્તરને રોલિંગ ઘર્ષણાંક કહે છે,જે $\mu_{r} = \frac{f_{r}}{N}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે. તે એકમરહિત ભૌતિક રાશિ છે.
સમજૂતી:
જ્યારે કોઈ પદાર્થ સપાટી પર ગબડે છે,ત્યારે સંપર્કમાં રહેલી સપાટીઓ ક્ષણિક રીતે વિકૃત થાય છે. આ વિકૃતિને કારણે ગતિનો વિરોધ કરતું બળ ઉદભવે છે. રોલિંગ ઘર્ષણ એ સ્થિત કે ગતિક ઘર્ષણ કરતા ઘણું ઓછું (સામાન્ય રીતે $\frac{1}{100}$ થી $\frac{1}{1000}$ ગણું) હોય છે,તેથી જ પૈડાંનો ઉપયોગ કાર્યક્ષમ છે. ઘર્ષણાંકો વચ્ચેનો સંબંધ $\mu_{r} < \mu_{k} < \mu_{s}$ છે.