રેક્ટિફિકેશન (Rectification) અને રેક્ટિફાયર (Rectifier) એટલે શું? $p-n$ જંકશન ડાયોડનો ઉપયોગ રેક્ટિફાયર તરીકે શા માટે કરવામાં આવે છે?
(N/A) રેક્ટિફિકેશન એ અલ્ટરનેટિંગ કરંટ $(AC)$ ને ડાયરેક્ટ કરંટ $(DC)$ માં રૂપાંતરિત કરવાની પ્રક્રિયા છે.
જે ઉપકરણ આ પ્રક્રિયા કરે છે તેને રેક્ટિફાયર કહેવામાં આવે છે.
$p-n$ જંકશન ડાયોડનો ઉપયોગ રેક્ટિફાયર તરીકે થાય છે કારણ કે તે એકદિશીય પ્રવાહ વહનના ગુણધર્મો ધરાવે છે.
જ્યારે ડાયોડ ફોરવર્ડ બાયસમાં હોય છે,ત્યારે તે ખૂબ ઓછો અવરોધ આપે છે અને પ્રવાહને વહેવા દે છે.
જ્યારે ડાયોડ રિવર્સ બાયસમાં હોય છે,ત્યારે તે ખૂબ ઊંચો અવરોધ આપે છે અને પ્રવાહના વહનને અટકાવે છે.
આ ગુણધર્મને કારણે ડાયોડ ફક્ત $AC$ ઇનપુટના પોઝિટિવ હાફ-સાયકલ દરમિયાન જ વહન કરે છે,જે તેને અસરકારક રીતે પલ્સિંગ $DC$ આઉટપુટમાં રૂપાંતરિત કરે છે.
જે ઉપકરણ આ પ્રક્રિયા કરે છે તેને રેક્ટિફાયર કહેવામાં આવે છે.
$p-n$ જંકશન ડાયોડનો ઉપયોગ રેક્ટિફાયર તરીકે થાય છે કારણ કે તે એકદિશીય પ્રવાહ વહનના ગુણધર્મો ધરાવે છે.
જ્યારે ડાયોડ ફોરવર્ડ બાયસમાં હોય છે,ત્યારે તે ખૂબ ઓછો અવરોધ આપે છે અને પ્રવાહને વહેવા દે છે.
જ્યારે ડાયોડ રિવર્સ બાયસમાં હોય છે,ત્યારે તે ખૂબ ઊંચો અવરોધ આપે છે અને પ્રવાહના વહનને અટકાવે છે.
આ ગુણધર્મને કારણે ડાયોડ ફક્ત $AC$ ઇનપુટના પોઝિટિવ હાફ-સાયકલ દરમિયાન જ વહન કરે છે,જે તેને અસરકારક રીતે પલ્સિંગ $DC$ આઉટપુટમાં રૂપાંતરિત કરે છે.
Explore More
Similar Questions
ફુલ વેવ રેક્ટિફાયરનું આઉટપુટ સ્વરૂપ કેવું હોય છે?
Medium
View Solutionઆકૃતિમાં દર્શાવેલ સર્કિટ માટે,ફૂલ-વેવ રેક્ટિફાયર તરીકે કાર્ય કરવા માટે: $a.c.$ ઇનપુટ .............. અને ................. ની વચ્ચે જોડવું જોઈએ અને $d.c.$ આઉટપુટ ............. અને .................. ની વચ્ચે મેળવવું જોઈએ.
Medium
View Solutionજો ફુલ વેવ રેક્ટિફાયરની મહત્તમ કાર્યક્ષમતા $x \%$ હોય અને હાફ વેવ રેક્ટિફાયરની મહત્તમ કાર્યક્ષમતા $y \%$ હોય,તો $x$ અને $y$ વચ્ચેનો સંબંધ શું છે?
આપેલ પરિપથમાં ડાયોડની આજુબાજુનું આઉટપુટ શું હશે?
Medium
View Solutionયાદી-$I$ ને યાદી-$II$ સાથે જોડો:
યાદી-$I$ યાદી-$II$ $(a)$ રેક્ટિફાયર $(i)$ $\text{A.C.}$ વોલ્ટેજને વધારવા કે ઘટાડવા માટે વપરાય છે $(b)$ સ્ટેબિલાઇઝર $(ii)$ $\text{A.C.}$ વોલ્ટેજને $\text{D.C.}$ વોલ્ટેજમાં રૂપાંતરિત કરવા માટે વપરાય છે $(c)$ ટ્રાન્સફોર્મર $(iii)$ રેક્ટિફાઇડ આઉટપુટ વોલ્ટેજમાં રહેલી રિપલ દૂર કરવા માટે વપરાય છે $(d)$ ફિલ્ટર $(iv)$ અચળ આઉટપુટ વોલ્ટેજ માટે વપરાય છે
| યાદી-$I$ | યાદી-$II$ |
| $(a)$ રેક્ટિફાયર | $(i)$ $\text{A.C.}$ વોલ્ટેજને વધારવા કે ઘટાડવા માટે વપરાય છે |
| $(b)$ સ્ટેબિલાઇઝર | $(ii)$ $\text{A.C.}$ વોલ્ટેજને $\text{D.C.}$ વોલ્ટેજમાં રૂપાંતરિત કરવા માટે વપરાય છે |
| $(c)$ ટ્રાન્સફોર્મર | $(iii)$ રેક્ટિફાઇડ આઉટપુટ વોલ્ટેજમાં રહેલી રિપલ દૂર કરવા માટે વપરાય છે |
| $(d)$ ફિલ્ટર | $(iv)$ અચળ આઉટપુટ વોલ્ટેજ માટે વપરાય છે |
Medium
View SolutionVedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo