વર્ધનશીલ પેશીઓ એટલે શું? તેના વિવિધ પ્રકારો સમજાવો.

(N/A) $\rightarrow$ વનસ્પતિઓમાં વૃદ્ધિ મુખ્યત્વે સક્રિય કોષ વિભાજન ધરાવતા વિશિષ્ટ પ્રદેશો સુધી મર્યાદિત હોય છે,જેને વર્ધનશીલ પેશી (meristems) કહે છે.
$\rightarrow$ વનસ્પતિઓમાં વિવિધ પ્રકારની વર્ધનશીલ પેશીઓ હોય છે. જે નીચે મુજબ છે:
$(A)$ અગ્રીય વર્ધનશીલ પેશી (Apical Meristems): જે વર્ધનશીલ પેશી મૂળ અને પ્રરોહના ટોચના ભાગે જોવા મળે છે અને પ્રાથમિક પેશીઓનું નિર્માણ કરે છે,તેને અગ્રીય વર્ધનશીલ પેશી કહે છે.
$\rightarrow$ મૂળ-અગ્રીય વર્ધનશીલ પેશી મૂળની ટોચ પર હોય છે,જ્યારે પ્રરોહ-અગ્રીય વર્ધનશીલ પેશી પ્રકાંડ ધરીના સૌથી દૂરના ભાગમાં હોય છે.
$\rightarrow$ પર્ણના નિર્માણ અને પ્રકાંડની લંબાઈમાં વધારા દરમિયાન,પ્રરોહ-અગ્રીય વર્ધનશીલ પેશીમાંથી કેટલાક કોષો 'પાછળ રહી જાય છે',જે કક્ષકલિકા (axillary bud) બનાવે છે. આવી કલિકાઓ પર્ણના કક્ષમાં હાજર હોય છે અને શાખા અથવા પુષ્પ બનાવવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.
$(B)$ આંતરવિષ્ટ વર્ધનશીલ પેશી (Intercalary Meristem): જે વર્ધનશીલ પેશી પરિપક્વ પેશીઓની વચ્ચે જોવા મળે છે તેને આંતરવિષ્ટ વર્ધનશીલ પેશી કહે છે. તે ઘાસમાં જોવા મળે છે અને ચરતા પ્રાણીઓ દ્વારા દૂર કરાયેલા ભાગોનું પુનઃનિર્માણ કરે છે.
અગ્રીય વર્ધનશીલ પેશી અને આંતરવિષ્ટ વર્ધનશીલ પેશી બંને પ્રાથમિક વર્ધનશીલ પેશીઓ છે કારણ કે તે વનસ્પતિના જીવનના શરૂઆતના તબક્કે દેખાય છે અને પ્રાથમિક વનસ્પતિ દેહના નિર્માણમાં ફાળો આપે છે.
$(C)$ પાર્શ્વસ્થ વર્ધનશીલ પેશી (Lateral Meristem): જે વર્ધનશીલ પેશી ઘણી વનસ્પતિઓના મૂળ અને પ્રરોહના પરિપક્વ પ્રદેશોમાં જોવા મળે છે,ખાસ કરીને જે કાષ્ઠમય ધરી બનાવે છે અને પ્રાથમિક વર્ધનશીલ પેશી પછી દેખાય છે,તેને દ્વિતીય અથવા પાર્શ્વસ્થ વર્ધનશીલ પેશી કહે છે.
$\rightarrow$ તે નળાકાર વર્ધનશીલ પેશીઓ છે. પુલીય વાધા-એધા (fascicular vascular cambium),આંતરપુલીય એધા (interfascicular cambium) અને ત્વક્ષૈધા (cork cambium) એ પાર્શ્વસ્થ વર્ધનશીલ પેશીઓના ઉદાહરણો છે. આ દ્વિતીય પેશીઓના નિર્માણ માટે જવાબદાર છે.