ઇલેક્ટ્રોકેમિસ્ટ્રી (વિદ્યુતરસાયણવિજ્ઞાન) એટલે શું? ઇલેક્ટ્રોકેમિસ્ટ્રીના ઉપયોગો જણાવો.
(N/A) ઇલેક્ટ્રોકેમિસ્ટ્રી એ સ્વયંભૂ રાસાયણિક પ્રક્રિયાઓ દરમિયાન મુક્ત થતી ઊર્જામાંથી વીજળીના ઉત્પાદન અને બિન-સ્વયંભૂ રાસાયણિક રૂપાંતરણો લાવવા માટે વિદ્યુત ઊર્જાના ઉપયોગનો અભ્યાસ છે.
ઉપયોગો: ઇલેક્ટ્રોકેમિસ્ટ્રીનો સૈદ્ધાંતિક અને વ્યવહારુ ઉપયોગ નીચે મુજબ છે:
$(i)$ ઘણી ધાતુઓ,સોડિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ,ક્લોરિન,ફ્લોરિન અને અન્ય ઘણા રસાયણો ઇલેક્ટ્રોકેમિકલ પદ્ધતિઓ દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે.
$(ii)$ બેટરી અને ફ્યુઅલ સેલ રાસાયણિક ઊર્જાને વિદ્યુત ઊર્જામાં રૂપાંતરિત કરે છે અને તેનો ઉપયોગ વિવિધ સાધનો અને ઉપકરણોમાં મોટા પાયે થાય છે. ઇલેક્ટ્રોકેમિકલ રીતે કરવામાં આવતી પ્રક્રિયાઓ વધુ ઊર્જા-કાર્યક્ષમ અને ઓછી પ્રદૂષિત હોય છે.
$(iii)$ તેથી,પર્યાવરણને અનુકૂળ નવી તકનીકો બનાવવા માટે ઇલેક્ટ્રોકેમિસ્ટ્રીનો અભ્યાસ મહત્વપૂર્ણ છે.
$(iv)$ કોષો દ્વારા મગજ સુધી અને મગજથી કોષો સુધી સંવેદનાત્મક સંકેતોનું પ્રસારણ અને કોષો વચ્ચેનો સંવાદ ઇલેક્ટ્રોકેમિકલ મૂળ ધરાવે છે.
તેથી,ઇલેક્ટ્રોકેમિસ્ટ્રી એ ખૂબ જ વિશાળ અને આંતરશાખાકીય વિષય છે.
ઉપયોગો: ઇલેક્ટ્રોકેમિસ્ટ્રીનો સૈદ્ધાંતિક અને વ્યવહારુ ઉપયોગ નીચે મુજબ છે:
$(i)$ ઘણી ધાતુઓ,સોડિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ,ક્લોરિન,ફ્લોરિન અને અન્ય ઘણા રસાયણો ઇલેક્ટ્રોકેમિકલ પદ્ધતિઓ દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે.
$(ii)$ બેટરી અને ફ્યુઅલ સેલ રાસાયણિક ઊર્જાને વિદ્યુત ઊર્જામાં રૂપાંતરિત કરે છે અને તેનો ઉપયોગ વિવિધ સાધનો અને ઉપકરણોમાં મોટા પાયે થાય છે. ઇલેક્ટ્રોકેમિકલ રીતે કરવામાં આવતી પ્રક્રિયાઓ વધુ ઊર્જા-કાર્યક્ષમ અને ઓછી પ્રદૂષિત હોય છે.
$(iii)$ તેથી,પર્યાવરણને અનુકૂળ નવી તકનીકો બનાવવા માટે ઇલેક્ટ્રોકેમિસ્ટ્રીનો અભ્યાસ મહત્વપૂર્ણ છે.
$(iv)$ કોષો દ્વારા મગજ સુધી અને મગજથી કોષો સુધી સંવેદનાત્મક સંકેતોનું પ્રસારણ અને કોષો વચ્ચેનો સંવાદ ઇલેક્ટ્રોકેમિકલ મૂળ ધરાવે છે.
તેથી,ઇલેક્ટ્રોકેમિસ્ટ્રી એ ખૂબ જ વિશાળ અને આંતરશાખાકીય વિષય છે.
Explore More
Similar Questions
સંદર્ભ ઇલેક્ટ્રોડ (reference electrode) શેનો ઉપયોગ કરીને બનાવવામાં આવે છે?
Easy
View Solution$25^{\circ} C$ તાપમાને પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ ડેટા નીચે મુજબ છે.
$E^{\circ}(Fe^{3+}, Fe^{2+}) = +0.77 \ V$
$E^{\circ}(Fe^{2+}, Fe) = -0.44 \ V$
$E^{\circ}(Cu^{2+}, Cu) = +0.34 \ V$
$E^{\circ}(Cu^{+}, Cu) = +0.52 \ V$
$E^{\circ}(O_{2(g)} + 4H^{+} + 4e^{-} \rightarrow 2H_{2}O) = +1.23 \ V$
$E^{\circ}(O_{2(g)} + 2H_{2}O + 4e^{-} \rightarrow 4OH^{-}) = +0.40 \ V$
$E^{\circ}(Cr^{3+}, Cr) = -0.74 \ V$
$E^{\circ}(Cr^{2+}, Cr) = -0.91 \ V$
યાદી-$I$ માં આપેલ રિડોક્સ જોડીના $E^{\circ}$ ને યાદી-$II$ માં આપેલ મૂલ્યો સાથે જોડો અને નીચે આપેલા કોડનો ઉપયોગ કરીને સાચો જવાબ પસંદ કરો:
યાદી-$I$ યાદી-$II$ $P. \ E^{\circ}(Fe^{3+}, Fe)$ $1. \ -0.18 \ V$ $Q. \ E^{\circ}(4H_{2}O \rightleftharpoons 4H^{+} + 4OH^{-})$ $2. \ -0.4 \ V$ $R. \ E^{\circ}(Cu^{2+} + Cu \rightarrow 2Cu^{+})$ $3. \ -0.04 \ V$ $S. \ E^{\circ}(Cr^{3+}, Cr^{2+})$ $4. \ -0.83 \ V$
કોડ: $P \quad Q \quad R \quad S$
$E^{\circ}(Fe^{3+}, Fe^{2+}) = +0.77 \ V$
$E^{\circ}(Fe^{2+}, Fe) = -0.44 \ V$
$E^{\circ}(Cu^{2+}, Cu) = +0.34 \ V$
$E^{\circ}(Cu^{+}, Cu) = +0.52 \ V$
$E^{\circ}(O_{2(g)} + 4H^{+} + 4e^{-} \rightarrow 2H_{2}O) = +1.23 \ V$
$E^{\circ}(O_{2(g)} + 2H_{2}O + 4e^{-} \rightarrow 4OH^{-}) = +0.40 \ V$
$E^{\circ}(Cr^{3+}, Cr) = -0.74 \ V$
$E^{\circ}(Cr^{2+}, Cr) = -0.91 \ V$
યાદી-$I$ માં આપેલ રિડોક્સ જોડીના $E^{\circ}$ ને યાદી-$II$ માં આપેલ મૂલ્યો સાથે જોડો અને નીચે આપેલા કોડનો ઉપયોગ કરીને સાચો જવાબ પસંદ કરો:
| યાદી-$I$ | યાદી-$II$ |
| $P. \ E^{\circ}(Fe^{3+}, Fe)$ | $1. \ -0.18 \ V$ |
| $Q. \ E^{\circ}(4H_{2}O \rightleftharpoons 4H^{+} + 4OH^{-})$ | $2. \ -0.4 \ V$ |
| $R. \ E^{\circ}(Cu^{2+} + Cu \rightarrow 2Cu^{+})$ | $3. \ -0.04 \ V$ |
| $S. \ E^{\circ}(Cr^{3+}, Cr^{2+})$ | $4. \ -0.83 \ V$ |
કોડ: $P \quad Q \quad R \quad S$
ડેનિયલ કોષમાં ક્ષાર સેતુ (salt bridge) નું કાર્ય શું છે?
Easy
View Solutionનીચેનામાંથી કયું તત્વ મંદ $HCl$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને હાઇડ્રોજન વાયુ મુક્ત કરશે?
Difficult
View Solutionગેલ્વેનિક કોષમાં એનોડ પરનો વીજભાર કેટલો હોય છે?
Easy
View SolutionVedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo