પડઘો (Echo) એટલે શું? આપણે તીક્ષ્ણ અવાજનો પડઘો ક્યારે સ્પષ્ટ રીતે સાંભળી શકીએ છીએ? નાના હોલમાં આપણે પડઘો કેમ સાંભળી શકતા નથી?

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) પડઘો એ કોઈ અવરોધ પરથી ધ્વનિના પરાવર્તનને કારણે ઉદ્ભવતી ધ્વનિના પુનરાવર્તનની ઘટના છે.
સ્પષ્ટ પડઘો સાંભળવા માટે,અવરોધ સ્ત્રોતથી પૂરતા અંતરે હોવો જોઈએ.
શ્રવણની સાતત્યતા (persistence of hearing) ને કારણે,મૂળ અવાજ અને પરાવર્તિત અવાજ વચ્ચેનો સમયગાળો ઓછામાં ઓછો $0.1 \, s$ $(1/10 \, s)$ હોવો જોઈએ.
જો $d$ એ પરાવર્તિત સપાટીનું સ્ત્રોતથી લઘુત્તમ અંતર હોય,તો ધ્વનિ દ્વારા કપાયેલું કુલ અંતર $2d$ થાય. ધ્વનિની ઝડપ $V \approx 340 \, m/s$ લેતા,લાગતો સમય $t = 2d / V$ થાય.
$t = 0.1 \, s$ લેતા,$d = (V \times t) / 2 = (340 \times 0.1) / 2 = 17 \, m$ મળે.
આમ,સ્પષ્ટ પડઘો સાંભળવા માટે જરૂરી લઘુત્તમ અંતર $17 \, m$ છે.
નાના હોલમાં,સ્ત્રોત અને પરાવર્તિત દિવાલો વચ્ચેનું અંતર $17 \, m$ કરતા ઓછું હોય છે,તેથી પરાવર્તિત અવાજ શ્રવણની સાતત્યતા પૂરી થાય તે પહેલાં જ સાંભળનાર સુધી પહોંચી જાય છે,જેના કારણે અવાજ મૂળ અવાજ સાથે ભળી જાય છે અને અલગ પડઘો સંભળાતો નથી.

Explore More

Similar Questions

પડઘાના બે વ્યવહારુ ઉપયોગો અથવા અનુપ્રયોગો જણાવો.

$(i)$ ધ્વનિ તરંગનો કયો ગુણધર્મ નીચેનાને નક્કી કરે છે:
$(a)$ પ્રબળતા (loudness)
$(b)$ તીક્ષ્ણતા (pitch)?
$(ii)$ એક $SONAR$ સ્ટેશન $3 \ s$ પછી પાછો આવતો સંકેત ઝીલે છે. વસ્તુ કેટલી દૂર છે? (પાણીમાં ધ્વનિની ઝડપ $1440 \ m \ s^{-1}$ છે)
$(iii)$ મોટા હોલ કે ઓડિટોરિયમમાં પડઘા (reverberations) કેવી રીતે ઘટાડી શકાય?

નોટ (Note) એ એક એવો અવાજ છે જે:

અલ્ટ્રાસોનિક તરંગોનો ઉપયોગ નીચેનામાંથી શેમાં થતો નથી?

પડઘો (echo) શબ્દ દ્વારા તમે શું સમજો છો?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo