અધિશોષણ (Adsorption),અધિશોષિત (Adsorbate),અધિશોષક (Adsorbent) અને વિશોષણ (Desorption) એટલે શું? યોગ્ય ઉદાહરણો સાથે સમજાવો.

(N/A) અધિશોષણ: ઘન અથવા પ્રવાહીની સપાટી પર આણ્વીય સ્પીસીઝનું સંકેન્દ્રણ થવાની ઘટનાને અધિશોષણ કહે છે.
અધિશોષિત: જે આણ્વીય સ્પીસીઝ અથવા પદાર્થ સપાટી પર સંકેન્દ્રિત થાય છે તેને અધિશોષિત કહે છે. દા.ત.,રંગના કણો.
અધિશોષક: જે પદાર્થની સપાટી પર અધિશોષણ થાય છે તેને અધિશોષક કહે છે. દા.ત.,ચારકોલ,સિલિકા જેલ,એલ્યુમિના જેલ,માટી,કલિલ,ઝીણી ભૂકી સ્વરૂપે ધાતુઓ.
વિશોષણ: સપાટી પરથી અધિશોષિત પદાર્થને દૂર કરવાની પ્રક્રિયાને વિશોષણ કહે છે.
ઉપરના ઉદાહરણો પરથી સ્પષ્ટ થાય છે કે ઘન સપાટીઓ અધિશોષણને કારણે વાયુ અથવા પ્રવાહીના અણુઓને પકડી રાખી શકે છે.
અધિશોષણ પ્રક્રિયાના કેટલાક ઉદાહરણો નીચે મુજબ છે:
$(i)$ જો $O_2$,$H_2$,$CO$,$Cl_2$,$NH_3$ અથવા $SO_2$ જેવા વાયુને પાવડર કરેલા ચારકોલ ધરાવતા બંધ પાત્રમાં લેવામાં આવે,તો તે જોવામાં આવે છે કે બંધ પાત્રમાં વાયુનું દબાણ ઘટે છે. વાયુના અણુઓ ચારકોલની સપાટી પર સંકેન્દ્રિત થાય છે,એટલે કે વાયુઓ સપાટી પર અધિશોષિત થાય છે.
$(ii)$ કાર્બનિક રંગના દ્રાવણમાં,જેમ કે મિથાઈલીન બ્લુ,જ્યારે એનિમલ ચારકોલ ઉમેરવામાં આવે છે અને દ્રાવણને બરાબર હલાવવામાં આવે છે,ત્યારે તે જોવામાં આવે છે કે ગાળણ રંગહીન બની જાય છે. આમ,રંગના અણુઓ ચારકોલની સપાટી પર જમા થાય છે,એટલે કે અધિશોષિત થાય છે.
$(iii)$ કાચી ખાંડનું જલીય દ્રાવણ જ્યારે એનિમલ ચારકોલના બેડ પરથી પસાર કરવામાં આવે છે ત્યારે તે રંગહીન બને છે કારણ કે રંગીન પદાર્થો ચારકોલ દ્વારા અધિશોષિત થાય છે.
$(iv)$ સિલિકા જેલની હાજરીમાં હવા સૂકી બને છે કારણ કે પાણીના અણુઓ જેલની સપાટી પર અધિશોષિત થાય છે.