પવનચક્કી એટલે શું? આકૃતિની મદદથી પવનચક્કીની રચના અને કાર્ય પદ્ધતિ ટૂંકમાં સમજાવો. પવન ઉર્જાના ઉપયોગો જણાવો.

(N/A) પવનચક્કી એ એક એવું મશીન છે જે ફૂંકાતા પવનની ઉર્જાનો ઉપયોગ કરીને કાર્ય કરે છે. તેનો ઉપયોગ પાણીના પંપ ચલાવવા (જમીનમાંથી પાણી કાઢવા માટે) અને અનાજ દળવા માટે થાય છે.
રચના: તેમાં એક ગોળાકાર પૈડું હોય છે,જેમાં પવનને પકડવા માટે ત્રિજ્યાવર્તી રીતે પાંખિયાં જોડાયેલા હોય છે. આ ગોળાકાર પૈડાનું કેન્દ્ર એક ક્રૅન્ક સળિયાના એક છેડા સાથે જોડાયેલું હોય છે. ક્રૅન્કનો $U$-આકારનો વળાંક પંપના સળિયા (પિસ્ટન સળિયા) સાથે જોડાયેલ હોય છે.
કાર્ય પદ્ધતિ: જ્યારે ફૂંકાતો પવન પવનચક્કીના પાંખિયાં સાથે અથડાય છે,ત્યારે પવનની $KE$ (ગતિ ઉર્જા) પાંખિયાંને સતત ફેરવે છે,જેના પરિણામે તેની સાથે જોડાયેલ ક્રૅન્ક ફરે છે. હવે,જ્યારે ક્રૅન્ક ફરે છે,ત્યારે તેનો $U$-આકારનો વળાંક પંપના સળિયાને સતત ઉપર-નીચે કરે છે. આ પંપનો સળિયો પંપને કાર્યરત કરે છે,જે ભૂગર્ભ જળને ઉપર ખેંચે છે.
પવન ઉર્જાના ઉપયોગો:
$(i)$ પવન ઉર્જાનો ઉપયોગ સઢવાળી હોડીઓને આગળ ધપાવવા માટે થાય છે,જેથી માણસો અને માલસામાનને એક જગ્યાએથી બીજી જગ્યાએ લઈ જઈ શકાય.
$(ii)$ પવન ઉર્જાનો ઉપયોગ ભૂગર્ભ જળ બહાર કાઢવા માટે પાણીના પંપ ચલાવવા માટે થાય છે.
$(iii)$ પવન ઉર્જાનો ઉપયોગ અનાજ દળવા માટે ઘંટીઓ ચલાવવા માટે થાય છે.
$(iv)$ પવન ઉર્જાનો ઉપયોગ વીજળી ઉત્પન્ન કરવા માટે થાય છે.