આકાર-પસંદગીયુક્ત ઉદ્દીપન (shape selective catalysis) દ્વારા તમે શું સમજો છો? ઝિઓલાઇટ્સ શા માટે સારા આકાર-પસંદગીયુક્ત ઉદ્દીપકો છે?

(N/A) જે ઉદ્દીપકીય પ્રક્રિયા ઉદ્દીપકની છિદ્રાળુ રચના અને પ્રક્રિયક તથા નીપજ અણુઓના કદ પર આધાર રાખે છે,તેને આકાર-પસંદગીયુક્ત ઉદ્દીપન કહેવામાં આવે છે.
ઝિઓલાઇટ્સ તેમની મધપૂડા જેવી રચનાને કારણે સારા આકાર-પસંદગીયુક્ત ઉદ્દીપકો છે.
ઝિઓલાઇટ્સ એ સૂક્ષ્મ છિદ્રાળુ એલ્યુમિનોસિલિકેટ્સ છે જેમાં ત્રિ-પરિમાણીય નેટવર્ક હોય છે,જેમાં કેટલાક સિલિકોન પરમાણુઓ એલ્યુમિનિયમ પરમાણુઓ દ્વારા બદલાય છે,જે $Al-O-Si$ માળખું બનાવે છે. ઝિઓલાઇટમાં થતી પ્રક્રિયા પ્રક્રિયક અને નીપજના અણુઓના કદ અને આકાર તેમજ ઝિઓલાઇટ્સના છિદ્રો અને પોલાણ પર આધાર રાખે છે.
ઝિઓલાઇટ્સનો ઉપયોગ પેટ્રોકેમિકલ ઉદ્યોગોમાં હાઇડ્રોકાર્બનના ક્રેકિંગ અને આઇસોમેરાઇઝેશન માટે ઉદ્દીપક તરીકે વ્યાપકપણે થાય છે. ઉદાહરણ તરીકે,ઝિઓલાઇટ $ZSM-5$ આલ્કોહોલનું નિર્જલીકરણ કરીને તેને ગેસોલિનમાં રૂપાંતરિત કરે છે,જે હાઇડ્રોકાર્બનનું મિશ્રણ આપે છે.