પ્રસરણના દરને અસર કરતા પરિબળો કયા છે?

(N/A) પ્રસરણ એ પદાર્થોનું વધુ સાંદ્રતા ધરાવતા વિસ્તારમાંથી ઓછી સાંદ્રતા ધરાવતા વિસ્તાર તરફ થતું નિષ્ક્રિય વહન છે। વનસ્પતિઓમાં કોષીય વહન માટે પ્રસરણ મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે।
પ્રસરણનો દર મુખ્યત્વે નીચેના પરિબળો દ્વારા અસર પામે છે:
$1$. સાંદ્રતા ઢાળ (Concentration gradient): બે વિસ્તારો વચ્ચેની સાંદ્રતાનો તફાવત। વધુ તીવ્ર ઢાળ પ્રસરણનો દર વધારે છે।
$2$. પટલની પારગમ્યતા (Membrane permeability): પટલની પદાર્થોને પસાર થવા દેવાની ક્ષમતા। જેમ પટલની પારગમ્યતા વધે છે, તેમ પ્રસરણનો દર વધે છે।
$3$. તાપમાન (Temperature): તાપમાનમાં વધારો થવાથી અણુઓની ગતિ ઊર્જા વધે છે, જેનાથી પ્રસરણનો દર વધે છે।
$4$. દબાણ (Pressure): દબાણ ખાસ કરીને વાયુઓના પ્રસરણમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે, જ્યાં વાયુઓ વધુ આંશિક દબાણ ધરાવતા વિસ્તારમાંથી ઓછા આંશિક દબાણ ધરાવતા વિસ્તાર તરફ વહન પામે છે।
જ્યાં સુધી અવરોધની બંને બાજુએ સાંદ્રતા સમાન ન થાય ત્યાં સુધી પ્રસરણ ચાલુ રહે છે, ત્યારબાદ ચોખ્ખું પ્રસરણ અટકી જાય છે।