બે વિદ્યાર્થીઓ બે આપેલા અવરોધો $R_{1}$ અને $R_{2}$ ના શ્રેણી અને સમાંતર જોડાણ પર પ્રયોગો કરે છે અને નીચે મુજબના $V-I$ અને $I-V$ આલેખ દોરે છે. 'શ્રેણી' (series) અને 'સમાંતર' (parallel) શબ્દોના સંદર્ભમાં કયો/કયા આલેખ યોગ્ય રીતે નામનિર્દેશિત છે? તમારા જવાબનું સમર્થન કરો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(A) શ્રેણી જોડાણમાં,સમતુલ્ય અવરોધ $R_{s} = R_{1} + R_{2}$ એ વ્યક્તિગત અવરોધો કરતા વધારે હોય છે. સમાંતર જોડાણમાં,સમતુલ્ય અવરોધ $R_{p} = (R_{1}R_{2}) / (R_{1} + R_{2})$ એ વ્યક્તિગત અવરોધો કરતા ઓછો હોય છે.
$1$. $V-I$ આલેખ માટે (ઉપરનો): આલેખનો ઢાળ અવરોધ $(R = V/I)$ દર્શાવે છે. કારણ કે $R_{s} > R_{p}$,'શ્રેણી' માટેની રેખાનો ઢાળ 'સમાંતર' માટેની રેખા કરતા વધારે હોવો જોઈએ. આમ,ઉપરનો આલેખ યોગ્ય રીતે નામનિર્દેશિત છે.
$2$. $I-V$ આલેખ માટે (નીચેનો): આલેખનો ઢાળ વાહકતા $(1/R = I/V)$ દર્શાવે છે. કારણ કે $R_{s} > R_{p}$,સમાંતર જોડાણની વાહકતા $(1/R_{p})$ એ શ્રેણી જોડાણની વાહકતા $(1/R_{s})$ કરતા વધારે હોય છે. તેથી,'સમાંતર' માટેની રેખાનો ઢાળ 'શ્રેણી' માટેની રેખા કરતા વધારે હોવો જોઈએ. આમ,નીચેનો આલેખ પણ યોગ્ય રીતે નામનિર્દેશિત છે.
નિષ્કર્ષ: બંને આલેખ યોગ્ય રીતે નામનિર્દેશિત છે.

Explore More

Similar Questions

નીચેના પૈકી કયો વિદ્યુત-ઉર્જાનો એકમ નથી?

જો પરિપથમાં $R$ અવરોધમાંથી $t$ સમય સુધી $I$ વિદ્યુતપ્રવાહ વહેતો હોય,તો ખર્ચાતી વિદ્યુત-ઊર્જા $W$ નું સૂત્ર શું થાય?

હીટર ફિલામેન્ટ માટે કઈ આવશ્યકતાઓ હોવી જોઈએ?

$(a)$ કોષ (cell) પરિપથમાં વિદ્યુતપ્રવાહ કેવી રીતે જાળવી રાખે છે તે સમજાવો.
$(b)$ નીચે આપેલા પરિપથમાં,$xTy$ માર્ગનો અવરોધ $2 \, \Omega$ અને $xZy$ માર્ગનો અવરોધ $6 \, \Omega$ છે.
$(i)$ $x$ અને $y$ વચ્ચેનો સમતુલ્ય અવરોધ શોધો.
$(ii)$ મુખ્ય પરિપથમાં વહેતો વિદ્યુતપ્રવાહ શોધો.
$(iii)$ $xTy$ અને $xZy$ માર્ગમાંથી વહેતો વિદ્યુતપ્રવાહ ગણો.

Difficult
View Solution

એક રૂમમાં $20$ બલ્બની શ્રેણી જોડાણવાળી સીરીઝ (frill) છે. એક બલ્બ ફ્યુઝ થઈ જાય છે. બાકીના $19$ બલ્બને ફરીથી શ્રેણીમાં જોડીને તે જ સપ્લાય સાથે જોડવામાં આવે છે. તો રૂમમાં પ્રકાશ વધશે કે ઘટશે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo