સમાન પિચ અને લાઉડનેસના બે સંગીતમય સૂર વાયોલિન અને પિયાનો પર વગાડવામાં આવે છે. તરંગ સ્વરૂપો નીચેની આકૃતિઓમાં દર્શાવ્યા મુજબ છે. સમજાવો કે તરંગની ભાત (wave patterns) શા માટે અલગ છે.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) ભલે આ બે સંગીતમય સૂર સમાન પિચ (આવૃત્તિ) અને લાઉડનેસ (કંપવિસ્તાર) ધરાવતા હોય,તેમ છતાં તેમની 'ગુણવત્તા' (quality) અથવા 'ટિમ્બર' (timbre) અલગ હોવાને કારણે તેઓ અલગ સંભળાય છે.
ગુણવત્તામાં આ તફાવત એટલા માટે ઉદ્ભવે છે કારણ કે વાયોલિન અને પિયાનો દ્વારા ઉત્પન્ન થતા હાર્મોનિક્સ અને ઓવરટોન્સની સંખ્યા અને પ્રકૃતિ અલગ-અલગ હોય છે.
દરેક સંગીતનું વાદ્ય મૂળભૂત આવૃત્તિની સાથે હાર્મોનિક્સ અને ઓવરટોન્સનું એક અનોખું મિશ્રણ ઉત્પન્ન કરે છે,જેના પરિણામે દરેક વાદ્ય માટે અલગ તરંગ ભાત જોવા મળે છે.

Explore More

Similar Questions

$(a)$ સરોવરની સપાટી પર થયેલા વિસ્ફોટનો અવાજ $100 \ m$ દૂર રહેલા હોડીના નાવિક અને વિસ્ફોટના બિંદુથી $100 \ m$ નીચે રહેલા ડાઇવર (ગોતાખોર) દ્વારા સાંભળવામાં આવે છે. આ બે વ્યક્તિઓમાંથી (નાવિક કે ડાઇવર) કોણ અવાજ પહેલા સાંભળશે અને શા માટે?
$(b)$ એક ધ્વનિ તરંગની તરંગલંબાઈની ગણતરી કરો જેની આવૃત્તિ $220 \ Hz$ છે અને આપેલ માધ્યમમાં ઝડપ $440 \ m \ s^{-1}$ છે.

એક લંબગત તરંગમાં શૃંગ અને ગર્ત વચ્ચેનું અંતર $15 \, cm$ છે. જો તેની આવૃત્તિ $1000 \, Hz$ હોય, તો તરંગનો વેગ કેટલો હશે?

લાંબી ગેલેરીઓ અને મોટા હોલમાં આપણે પડઘા શા માટે સાંભળી શકીએ છીએ?

$(i)$ તરંગનો આવર્તકાળ વ્યાખ્યાયિત કરો.
$(ii)$ ધ્વનિની ઝડપ $V$,તરંગલંબાઈ $\lambda$ અને તેની આવૃત્તિ $\nu$ વચ્ચેનો સંબંધ જણાવો.

$(i)$ ધ્વનિ તરંગનો કયો ગુણધર્મ નીચેનાને નક્કી કરે છે:
$(a)$ પ્રબળતા (loudness)
$(b)$ તીક્ષ્ણતા (pitch)?
$(ii)$ એક $SONAR$ સ્ટેશન $3 \ s$ પછી પાછો આવતો સંકેત ઝીલે છે. વસ્તુ કેટલી દૂર છે? (પાણીમાં ધ્વનિની ઝડપ $1440 \ m \ s^{-1}$ છે)
$(iii)$ મોટા હોલ કે ઓડિટોરિયમમાં પડઘા (reverberations) કેવી રીતે ઘટાડી શકાય?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo