Medium
પાણીની ઘનતા $1000 \; kg \; m^{-3}$ છે. $100^{\circ} C$ તાપમાને અને $1 \; atm$ દબાણે પાણીની વરાળની ઘનતા $0.6 \; kg \; m^{-3}$ છે. અણુનું કદ અને કુલ સંખ્યાનો ગુણાકાર કરવાથી જે મળે છે તેને આણ્વિક કદ કહેવાય છે. પાણીના એક અણુના કદનો અંદાજ લગાવો.
(N/A) પ્રવાહી અવસ્થામાં,પાણીના અણુઓ ખૂબ જ નજીકથી ગોઠવાયેલા હોય છે. તેથી,પાણીના અણુની ઘનતાને જથ્થાબંધ પાણીની ઘનતા $= 1000 \; kg \; m^{-3}$ ની લગભગ સમાન ગણી શકાય.
પાણીના એક અણુના કદનો અંદાજ કાઢવા માટે,આપણે એક અણુનું દળ જાણવાની જરૂર છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $1 \; mole$ પાણીનું દળ આશરે $(2 + 16) \; g = 18 \; g = 0.018 \; kg$ છે.
$1 \; mole$ માં આશરે $6 \times 10^{23}$ અણુઓ (એવોગેડ્રો આંક) હોય છે,તેથી પાણીના એક અણુનું દળ $(0.018) / (6 \times 10^{23}) \; kg = 3 \times 10^{-26} \; kg$ થાય.
તેથી,પાણીના એક અણુના કદનો અંદાજ નીચે મુજબ છે:
પાણીના અણુનું કદ $= (3 \times 10^{-26} \; kg) / (1000 \; kg \; m^{-3}) = 3 \times 10^{-29} \; m^3$.
જો અણુ ગોળાકાર હોય તો,$V = (4/3) \pi r^3$,જે ત્રિજ્યા $r \approx 2 \times 10^{-10} \; m = 2 \; \mathring{A}$ આપે છે.
પાણીના એક અણુના કદનો અંદાજ કાઢવા માટે,આપણે એક અણુનું દળ જાણવાની જરૂર છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $1 \; mole$ પાણીનું દળ આશરે $(2 + 16) \; g = 18 \; g = 0.018 \; kg$ છે.
$1 \; mole$ માં આશરે $6 \times 10^{23}$ અણુઓ (એવોગેડ્રો આંક) હોય છે,તેથી પાણીના એક અણુનું દળ $(0.018) / (6 \times 10^{23}) \; kg = 3 \times 10^{-26} \; kg$ થાય.
તેથી,પાણીના એક અણુના કદનો અંદાજ નીચે મુજબ છે:
પાણીના અણુનું કદ $= (3 \times 10^{-26} \; kg) / (1000 \; kg \; m^{-3}) = 3 \times 10^{-29} \; m^3$.
જો અણુ ગોળાકાર હોય તો,$V = (4/3) \pi r^3$,જે ત્રિજ્યા $r \approx 2 \times 10^{-10} \; m = 2 \; \mathring{A}$ આપે છે.
Explore More
Similar Questions
કેટલીક ભૌતિક રાશિઓના એકમોના નામ List-$I$ માં આપેલા છે અને તેમના પરિમાણીય સૂત્રો List-$II$ માં આપેલા છે. સૂચિમાં સાચી જોડીઓ મેળવો:
$A$. $Pa \cdot s$ $(i)$. $[L^2 T^{-2} K^{-1}]$ $B$. $N \cdot m \cdot K^{-1}$ $(ii)$. $[MLT^{-3} K^{-1}]$ $C$. $J \cdot kg^{-1} \cdot K^{-1}$ $(iii)$. $[ML^{-1} T^{-1}]$ $D$. $W \cdot m^{-1} \cdot K^{-1}$ $(iv)$. $[ML^2 T^{-2} K^{-1}]$
| $A$. $Pa \cdot s$ | $(i)$. $[L^2 T^{-2} K^{-1}]$ |
| $B$. $N \cdot m \cdot K^{-1}$ | $(ii)$. $[MLT^{-3} K^{-1}]$ |
| $C$. $J \cdot kg^{-1} \cdot K^{-1}$ | $(iii)$. $[ML^{-1} T^{-1}]$ |
| $D$. $W \cdot m^{-1} \cdot K^{-1}$ | $(iv)$. $[ML^2 T^{-2} K^{-1}]$ |
DifficultAP EAMCET 2005
View Solutionમુંબઈને વાર્ષિક $1.4 \times 10^{12} \, L$ પાણીની જરૂર છે. તેનો અસરકારક સપાટી વિસ્તાર $600 \, km^2$ છે અને ત્યાં વાર્ષિક સરેરાશ $2.4 \, m$ વરસાદ પડે છે. જો આ વરસાદી પાણીના $10 \%$ નું સંરક્ષણ કરવામાં આવે,તો તે આશરે કેટલું પૂરું પાડશે?
MediumKVPY 2019
View Solutionએક પ્રયોગમાં ઘન ગોળાની ઘનતા નક્કી કરવાની છે. ગોળાનો વ્યાસ સ્ક્રૂ ગેજ વડે માપવામાં આવે છે,જેનો પિચ $0.5 \ mm$ છે અને વર્તુળાકાર સ્કેલ પર $50$ વિભાગો છે. મુખ્ય સ્કેલ પરનું રીડિંગ $2.5 \ mm$ છે અને વર્તુળાકાર સ્કેલ પરનું રીડિંગ $20$ વિભાગો છે. જો ગોળાના માપેલા દળમાં સાપેક્ષ ત્રુટિ $2 \%$ હોય,તો ઘનતામાં સાપેક્ષ ટકાવારી ત્રુટિ કેટલી હશે ($\%$ માં)?
DifficultIIT 2011
View Solutionજો $F_1, F_2$ અને $F_3$ અનુક્રમે ગુરુત્વાકર્ષણ બળ,નિર્બળ ન્યુક્લિયર બળ અને વિદ્યુતચુંબકીય બળની સાપેક્ષ પ્રબળતા હોય,તો
યાદી-$I$ ને યાદી-$II$ સાથે જોડો:
યાદી-$I$ યાદી-$II$ $(A)$ $\text{પૃષ્ઠતાણ}$ $(I)$ $kg m^{-1} s^{-1}$ $(B)$ $\text{દબાણ}$ $(II)$ $kg m s^{-1}$ $(C)$ $\text{સ્નિગ્ધતા}$ $(III)$ $kg m^{-1} s^{-2}$ $(D)$ $\text{આઘાત}$ $(IV)$ $kg s^{-2}$
નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો:
| યાદી-$I$ | યાદી-$II$ |
| $(A)$ $\text{પૃષ્ઠતાણ}$ | $(I)$ $kg m^{-1} s^{-1}$ |
| $(B)$ $\text{દબાણ}$ | $(II)$ $kg m s^{-1}$ |
| $(C)$ $\text{સ્નિગ્ધતા}$ | $(III)$ $kg m^{-1} s^{-2}$ |
| $(D)$ $\text{આઘાત}$ | $(IV)$ $kg s^{-2}$ |
નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો:
Vedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo