સોડિયમ ક્લોરાઈડથી શરૂઆત કરીને,તમે નીચેના પદાર્થો કેવી રીતે તૈયાર કરશો:
$(i)$ સોડિયમ ધાતુ
$(ii)$ સોડિયમ હાઈડ્રોક્સાઈડ
$(iii)$ સોડિયમ પેરોક્સાઈડ
$(iv)$ સોડિયમ કાર્બોનેટ?

(N/A) $(i)$ સોડિયમ ધાતુને સોડિયમ ક્લોરાઈડમાંથી ડાઉન્સ પ્રક્રિયા દ્વારા મેળવી શકાય છે. આ પ્રક્રિયામાં ડાઉન્સ સેલમાં $1123 \ K$ તાપમાને પીગળેલા $NaCl$ $(40 \%)$ અને $CaCl_{2}$ $(60 \%)$ નું વિદ્યુત વિભાજન કરવામાં આવે છે.
સ્ટીલ કેથોડ તરીકે અને ગ્રેફાઈટનો બ્લોક એનોડ તરીકે કાર્ય કરે છે. કેથોડ પર ધાતુમય $Na$ બને છે. પીગળેલું સોડિયમ સેલમાંથી બહાર કાઢીને કેરોસીન ઉપર એકત્રિત કરવામાં આવે છે.
$NaCl \xrightarrow{\text{Electrolysis}} Na^{+} + Cl^{-}$
કેથોડ પર: $Na^{+} + e^{-} \longrightarrow Na$
એનોડ પર: $2Cl^{-} \longrightarrow Cl_{2} + 2e^{-}$
$(ii)$ સોડિયમ હાઈડ્રોક્સાઈડ સોડિયમ ક્લોરાઈડના જલીય દ્રાવણ (બ્રાઈન) ના વિદ્યુત વિભાજન દ્વારા તૈયાર કરી શકાય છે. આને કાસ્ટનર-કેલનર પ્રક્રિયા કહેવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયામાં,બ્રાઈન દ્રાવણનું કાર્બન એનોડ અને મર્ક્યુરી કેથોડનો ઉપયોગ કરીને વિદ્યુત વિભાજન કરવામાં આવે છે.
કેથોડ પર મુક્ત થતી સોડિયમ ધાતુ મર્ક્યુરી સાથે જોડાઈને એમાલગમ બનાવે છે.
કેથોડ: $Na^{+} + e^{-} \xrightarrow{Hg} Na-\text{amalgam}$
એનોડ: $Cl^{-} \longrightarrow \frac{1}{2} Cl_{2} + e^{-}$
$(iii)$ સોડિયમ પેરોક્સાઈડ: સૌ પ્રથમ,$NaCl$ નું વિદ્યુત વિભાજન કરીને $Na$ ધાતુ મેળવવામાં આવે છે (ડાઉન્સ પ્રક્રિયા). આ સોડિયમ ધાતુને પછી હવા (જેમાં $CO_{2}$ ન હોય) માં એલ્યુમિનિયમ ટ્રે પર ગરમ કરીને પેરોક્સાઈડ બનાવવામાં આવે છે.
$2Na + O_{2(air)} \longrightarrow Na_{2}O_{2}$
$(iv)$ સોડિયમ કાર્બોનેટ સોલ્વે પ્રક્રિયા દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવે છે. સોડિયમ ક્લોરાઈડ અને એમોનિયમ હાઈડ્રોજન કાર્બોનેટની પ્રક્રિયામાં સોડિયમ હાઈડ્રોજન કાર્બોનેટ અવક્ષેપિત થાય છે.
$NH_{3} + H_{2}O + CO_{2} \longrightarrow NH_{4}HCO_{3}$
$NH_{4}HCO_{3} + NaCl \longrightarrow NH_{4}Cl + NaHCO_{3}$
આ સોડિયમ હાઈડ્રોજન કાર્બોનેટના સ્ફટિકોને ગરમ કરવાથી સોડિયમ કાર્બોનેટ મળે છે.
$2NaHCO_{3} \longrightarrow Na_{2}CO_{3} + CO_{2} + H_{2}O$