પ્રિઝમ દ્વારા વક્રીભવન માટે આપાતકોણ,નિર્ગમન કોણ,પ્રિઝમ કોણ અને વિચલન કોણ વચ્ચેનો સંબંધ મેળવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) ધારો કે એક પ્રિઝમ $ABC$ છે જેનો પ્રિઝમ કોણ $A$ છે. એક એકવર્ણી પ્રકાશનું કિરણ $PQ$ એ પ્રિઝમની સપાટી $AB$ પર $i$ આપાતકોણે આપાત થાય છે. તે $r_1$ વક્રીભવન કોણે $QR$ માર્ગે વક્રીભવન પામે છે. સપાટી $AC$ પર તે $r_2$ કોણે આપાત થાય છે અને $e$ નિર્ગમન કોણે $RS$ તરીકે બહાર નીકળે છે.
$1$. ચતુષ્કોણ $AQNR$ માં (જ્યાં $N$ એ $Q$ અને $R$ પરના લંબનું છેદબિંદુ છે),સામસામેના ખૂણાઓનો સરવાળો $180^{\circ}$ થાય છે:
$\angle A + \angle QNR = 180^{\circ}$ --- $(1)$
$2$. $\triangle QNR$ માં,ત્રિકોણના ત્રણેય ખૂણાઓનો સરવાળો $180^{\circ}$ થાય છે:
$r_1 + r_2 + \angle QNR = 180^{\circ}$ --- $(2)$
$(1)$ અને $(2)$ ની સરખામણી કરતા:
$A = r_1 + r_2$ --- $(3)$
$3$. કુલ વિચલન $\delta$ એ આપાત કિરણ $PQ$ ને આગળ વધારતા અને નિર્ગમન કિરણ $RS$ ને પાછળ વધારતા બનતો ખૂણો છે. $\triangle DQR$ માં (જ્યાં $D$ એ વિસ્તૃત કિરણોનું છેદબિંદુ છે):
$\delta = (i - r_1) + (e - r_2)$
$\delta = (i + e) - (r_1 + r_2)$
આ સમીકરણમાં $(3)$ ની કિંમત મૂકતા:
$\delta = i + e - A$
આમ,અંતિમ સંબંધ છે:
$i + e = A + \delta$

Explore More

Similar Questions

એક કિરણ નાના ખૂણાવાળા પ્રિઝમ (પ્રિઝમનો ખૂણો $A$ છે) ની એક સપાટી પર $i$ આપાતકોણે આપાત થાય છે અને સામેની સપાટીમાંથી લંબરૂપે બહાર નીકળે છે. જો પ્રિઝમના દ્રવ્યનો વક્રીભવનાંક $\mu$ હોય,તો આપાતકોણ લગભગ કેટલો હશે?

$A=1^{\circ}$ ખૂણા ધરાવતા પ્રિઝમનો વક્રીભવનાંક $\mu=1.5$ છે. લઘુત્તમ વિચલન કોણ (ડિગ્રીમાં) માટેનું સારું અનુમાન $N/10$ ની નજીક છે. $N$ નું મૂલ્ય કેટલું છે......

$6000 Å$ તરંગલંબાઈ ધરાવતો એકવર્ણી પ્રકાશ નાના ખૂણાવાળા પ્રિઝમ પર આપાત થાય છે. જો પ્રિઝમનો ખૂણો $6^{\circ}$ હોય અને જાંબલી તથા લાલ પ્રકાશ માટે પ્રિઝમના દ્રવ્યના વક્રીભવનાંક અનુક્રમે $1.52$ અને $1.48$ હોય,તો આ આપાત પ્રકાશ માટે ઉદ્ભવતો કોણીય વિક્ષેપ કેટલો હશે ($^{\circ}$ માં)?

આપેલ આકૃતિમાં,સમબાજુ પ્રિઝમની સપાટી $AC$ ને $n$ વક્રીભવનાંક ધરાવતા પ્રવાહીમાં ડૂબાડવામાં આવી છે. બાજુ $AC$ પર $60^{\circ}$ ના આપાતકોણ માટે,વક્રીભૂત પ્રકાશનું કિરણ સપાટી $AC$ ને સમાંતર (grazes) પસાર થાય છે. પ્રવાહીનો વક્રીભવનાંક $n = \frac{\sqrt{x}}{4}$ છે. $x$ નું મૂલ્ય શોધો. (કાચનો વક્રીભવનાંક $= 1.5$ આપેલ છે)

શ્વેત પ્રકાશને પ્રિઝમ દ્વારા વર્ણપટમાં વિભાજિત કરવામાં આવે છે અને તેને પડદા પર જોવામાં આવે છે. જો આપણે તેની પાછળ બીજો સમાન ઉલટો પ્રિઝમ સંપર્કમાં મૂકીએ,તો પડદા પર શું જોવા મળશે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo