હવામાં ધ્વનિ તરંગની ઝડપ માટેનું સમીકરણ મેળવો અને આ સમીકરણમાં રહેલી ભૂલ જણાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) વાયુમાં ધ્વનિ તરંગની ઝડપનું સામાન્ય સમીકરણ $v = \sqrt{\frac{B}{\rho}}$ છે,જ્યાં $B$ એ બલ્ક મોડ્યુલસ છે અને $\rho$ એ વાયુની ઘનતા છે.
ન્યૂટને ધાર્યું હતું કે હવામાં ધ્વનિનું પ્રસરણ એ સમતાપી (isothermal) પ્રક્રિયા છે.
સમતાપી પ્રક્રિયા માટે,$PV = \text{અચળ}$.
બંને બાજુ વિકલન કરતા,$V \Delta P + P \Delta V = 0$,જેનો અર્થ થાય છે $P = -\frac{\Delta P}{\Delta V / V}$.
બલ્ક મોડ્યુલસ $B = -\frac{\Delta P}{\Delta V / V}$ હોવાથી,આપણને $B = P$ મળે છે.
આ કિંમત સામાન્ય સમીકરણમાં મૂકતા,ન્યૂટનનું ધ્વનિની ઝડપ માટેનું સૂત્ર મળે છે: $v = \sqrt{\frac{P}{\rho}}$.
$STP$ પર હવા માટે,$P = 1.01 \times 10^5 \text{ Pa}$ અને $\rho = 1.29 \text{ kg/m}^3$.
કિંમત ગણતા: $v = \sqrt{\frac{1.01 \times 10^5}{1.29}} \approx 280 \text{ m/s}$.
હવામાં ધ્વનિની ઝડપનું પ્રાયોગિક મૂલ્ય આશરે $331 \text{ m/s}$ છે.
ન્યૂટનના સૂત્રમાં રહેલી ભૂલ એ છે કે તે ઝડપનું મૂલ્ય લગભગ $15\%$ ઓછું દર્શાવે છે. આનું કારણ એ છે કે ધ્વનિનું પ્રસરણ વાસ્તવમાં સમોષ્મી (adiabatic) પ્રક્રિયા છે,સમતાપી નહીં.

Explore More

Similar Questions

જો ધ્વનિ તરંગની આવૃત્તિ $n$ હોય અને તેનો વેગ $v$ હોય,તો જો આવૃત્તિ બદલીને $4n$ કરવામાં આવે તો નવો વેગ કેટલો થશે?

શ્રાવ્ય ધ્વનિ કરતા વધુ તરંગલંબાઈ ધરાવતા ધ્વનિ તરંગોને શું કહેવામાં આવે છે?

$300 \, K$ ના સમાન તાપમાને નાઇટ્રોજન વાયુ અને હિલીયમ વાયુમાં ધ્વનિની ઝડપનો ગુણોત્તર કેટલો થાય?

Difficult
View Solution

સ્ટેશન-યાર્ડમાં ઉભેલી એક ટ્રેન સ્થિર હવામાં $400\,Hz$ આવૃત્તિની સીટી વગાડે છે. પવન યાર્ડથી સ્ટેશનની દિશામાં $10\,ms^{-1}$ ની ઝડપે ફૂંકાવવાનું શરૂ કરે છે. તો અવલોકનકાર માટે ધ્વનિની આવૃત્તિ અને ઝડપ કેટલી હશે? (સ્થિર હવામાં ધ્વનિની ઝડપ $340\,ms^{-1}$ છે)

નીચેનામાંથી કઈ ધ્વનિ તરંગોની આવૃત્તિ મનુષ્યો માટે શ્રાવ્ય છે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo