વિક્ષેપકારક માધ્યમ (dispersive medium) એટલે શું?

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) વિક્ષેપકારક માધ્યમ એવું માધ્યમ છે જેમાં તરંગનો કળા વેગ (phase velocity) તેની આવૃત્તિ પર આધાર રાખે છે. પ્રકાશશાસ્ત્રના સંદર્ભમાં,વિક્ષેપકારક માધ્યમ એ છે જેમાં વક્રીભવનાંક $n$ એ પ્રકાશની તરંગલંબાઈ $\lambda$ સાથે બદલાય છે. પરિણામે,પ્રકાશના વિવિધ રંગો (તરંગલંબાઈઓ) માધ્યમમાંથી અલગ-અલગ ઝડપે ગતિ કરે છે,જેના કારણે તેઓ અલગ-અલગ ખૂણે વક્રીભવન પામે છે. વિક્ષેપકારક માધ્યમનું ઉત્તમ ઉદાહરણ કાચ અથવા પાણી છે,જે પ્રિઝમમાંથી પસાર થતી વખતે શ્વેત પ્રકાશને તેના ઘટક રંગોમાં વિભાજિત કરે છે (વિક્ષેપન).

Explore More

Similar Questions

$20 \ cm$ કેન્દ્રલંબાઈ ધરાવતા લેન્સનો વિભેદન પાવર (dispersive power) $0.08$ છે. તો તેનું રેખીય વર્ણ વિપથન (longitudinal chromatic aberration) $cm$ માં કેટલું હશે?

એક માધ્યમ માટે જાંબલી,લાલ અને પીળા પ્રકાશના વક્રીભવનાંક અનુક્રમે $1.62$,$1.52$ અને $1.55$ છે,તો તે માધ્યમની વિભાજન શક્તિ (dispersive power) શોધો.

એક પ્રિઝમ માટે લાલ,પીળા અને જાંબલી રંગના વક્રીભવનાંક અનુક્રમે $1.5140, 1.5170$ અને $1.5318$ છે. આ પ્રિઝમનો વિભેદન પાવર (dispersive power) શોધો. બીજા પ્રિઝમ માટે લાલ,પીળા અને જાંબલી રંગના વક્રીભવનાંક અનુક્રમે $1.6434, 1.6499$ અને $1.6852$ છે. બીજા પ્રિઝમનો વિભેદન પાવર શોધો.

Difficult
View Solution

વિચલન વગરના વિભાજન (dispersion without deviation) ની ઘટનામાં,નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?

પ્રિઝમનો ખૂણો $10^o$ છે. લાલ અને જાંબલી રંગ માટે વક્રીભવનાંક અનુક્રમે $1.51$ અને $1.52$ છે. વિભાજન શક્તિ (dispersive power) શોધો.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo