નીચે આપેલી આકૃતિમાં,કાળી રેખા (ઉપરની) પ્રકાશસંશ્લેષણ માટેનો ક્રિયા વર્ણપટ (action spectrum) દર્શાવે છે અને આછી રેખા (નીચેની) ક્લોરોફિલ-$a$ નો શોષણ વર્ણપટ (absorption spectrum) દર્શાવે છે. નીચેના પ્રશ્નોના જવાબ આપો:
$(a)$ ક્રિયા વર્ણપટ શું સૂચવે છે? આપણે ક્રિયા વર્ણપટ કેવી રીતે દોરી શકીએ? ઉદાહરણ સાથે સમજાવો.
$(b)$ આપણે કોઈપણ પદાર્થ માટે શોષણ વર્ણપટ કેવી રીતે મેળવી શકીએ?
$(c)$ જો ક્લોરોફિલ-$a$ પ્રકાશસંશ્લેષણની પ્રકાશ પ્રક્રિયા માટે જવાબદાર હોય,તો ક્રિયા વર્ણપટ અને શોષણ વર્ણપટ એકબીજા પર કેમ ઓવરલેપ થતા નથી?

(N/A) ક્રિયા વર્ણપટ પ્રકાશની વિવિધ તરંગલંબાઈ પર પ્રકાશસંશ્લેષણનો દર સૂચવે છે. તેને પ્રકાશની વિવિધ ચોક્કસ તરંગલંબાઈ પર પ્રકાશસંશ્લેષણનો દર (દા.ત.,ઓક્સિજન મુક્ત થવો અથવા $CO_2$ નું શોષણ) માપીને અને આ દરોને સંબંધિત તરંગલંબાઈ સામે આલેખીને દોરી શકાય છે.
$(b)$ કોઈપણ પદાર્થ માટે શોષણ વર્ણપટ સ્પેક્ટ્રોફોટોમીટરનો ઉપયોગ કરીને તે પદાર્થ દ્વારા શોષાયેલા વિવિધ તરંગલંબાઈના પ્રકાશના જથ્થાને માપીને અને તરંગલંબાઈ સામે શોષણ મૂલ્યોને આલેખીને મેળવી શકાય છે.
$(c)$ ક્રિયા વર્ણપટ અને શોષણ વર્ણપટ સંપૂર્ણપણે એકબીજા પર ઓવરલેપ થતા નથી કારણ કે ક્લોરોફિલ-$a$ એ પ્રાથમિક રંજકદ્રવ્ય છે,પરંતુ ક્લોરોફિલ-$b$,ઝેન્થોફિલ્સ અને કેરોટીનોઈડ્સ જેવા અન્ય સહાયક રંજકદ્રવ્યો પણ વિવિધ તરંગલંબાઈ પર પ્રકાશ ઉર્જાનું શોષણ કરે છે અને આ ઉર્જાને ક્લોરોફિલ-$a$ માં સ્થાનાંતરિત કરે છે. આ સહાયક રંજકદ્રવ્યો પ્રકાશ શોષણની શ્રેણીને વિસ્તૃત કરે છે અને ક્લોરોફિલ-$a$ ને ફોટો-ઓક્સિડેશનથી પણ બચાવે છે.