ઓલિક એસિડના અણુનું કદ અંદાજવા માટેના પ્રયોગમાં,$1\, mL$ ઓલિક એસિડને $19\, mL$ આલ્કોહોલમાં ઓગાળવામાં આવે છે. ત્યારબાદ આ દ્રાવણના $1\, mL$ ને આલ્કોહોલ ઉમેરીને $20\, mL$ સુધી મંદ કરવામાં આવે છે. હવે,આ મંદ દ્રાવણનું $1$ ટીપું પાણી ભરેલા છીછરા પાત્રમાં મૂકવામાં આવે છે. દ્રાવણ પાણીની સપાટી પર ફેલાઈને એક અણુ જેટલું જાડું પડ બનાવે છે. હવે લાયકોપોડિયમ પાવડરને ફિલ્મ પર સમાન રીતે છાંટવામાં આવે છે અને તેનો વ્યાસ માપવામાં આવે છે. ટીપાનું કદ અને ફિલ્મનું ક્ષેત્રફળ જાણીને,આપણે ફિલ્મની જાડાઈની ગણતરી કરી શકીએ છીએ જે આપણને ઓલિક એસિડના અણુનું કદ આપશે.
ફકરો કાળજીપૂર્વક વાંચો અને નીચેના પ્રશ્નોના જવાબ આપો.
$(a)$ આપણે ઓલિક એસિડને આલ્કોહોલમાં કેમ ઓગાળીએ છીએ?
$(b)$ લાયકોપોડિયમ પાવડરની ભૂમિકા શું છે?
$(c)$ તૈયાર કરેલા દ્રાવણના દરેક $mL$ માં ઓલિક એસિડનું કદ કેટલું હશે?
$(d)$ તમે ઓલિક એસિડના આ દ્રાવણના $n$ ટીપાંનું કદ કેવી રીતે ગણશો?
$(e)$ આ દ્રાવણના એક ટીપામાં ઓલિક એસિડનું કદ કેટલું હશે?

(C) ઓલિક એસિડને આલ્કોહોલમાં ઓગાળવામાં આવે છે કારણ કે તે પાણીમાં ઓગળતું નથી,જેનાથી તે પાણીની સપાટી પર એક અલગ પડ બનાવી શકે છે.
$(b)$ લાયકોપોડિયમ પાવડરને પાણીની સપાટી પર છાંટવામાં આવે છે જેથી ઓલિક એસિડની ફિલ્મની સીમા જોઈ શકાય. જેમ ઓલિક એસિડ ફેલાય છે,તે પાવડરને દૂર ધકેલે છે,જેનાથી એક સ્પષ્ટ ગોળાકાર વિસ્તાર બને છે જેને માપી શકાય છે.
$(c)$ દ્રાવણની સાંદ્રતા: પ્રથમ મંદન: $20\, mL$ માં $1\, mL$. બીજું મંદન: પ્રથમ દ્રાવણના $1\, mL$ ને $20\, mL$ માં. આમ,અંતિમ દ્રાવણના પ્રતિ $mL$ ઓલિક એસિડનું કદ $\frac{1}{20} \times \frac{1}{20} = \frac{1}{400}\, mL$ છે.
$(d)$ $n$ ટીપાંનું કદ બ્યુરેટ અથવા માપન નળાકારનો ઉપયોગ કરીને જાણીતી સંખ્યાના ટીપાંનું કુલ કદ માપીને અને પછી તેને $n$ વડે ભાગીને ગણી શકાય છે.
$(e)$ જો $n$ ટીપાં $1\, mL$ બનાવે,તો એક ટીપાનું કદ $\frac{1}{n}\, mL$ થાય. દ્રાવણની સાંદ્રતા $\frac{1}{400}\, mL$ પ્રતિ $mL$ હોવાથી,એક ટીપામાં ઓલિક એસિડનું કદ $\frac{1}{400n}\, mL$ થશે.