એક સ્લિટના વિવર્તન (diffraction) ભાતમાં:

એક સ્લિટના વિવર્તનના પ્રયોગમાં, સ્લિટની પહોળાઈ ઘટાડવામાં આવે છે. તો મુખ્ય અધિકતમની રેખીય પહોળાઈ પર શું અસર થશે?

વિવર્તન ભાતમાં, $580 \,nm$ તરંગલંબાઈનો પ્રકાશ '$a$' પહોળાઈની સ્લિટ પર લંબરૂપે આપાત થાય છે। સ્લિટ અને પડદા વચ્ચેનું અંતર $2.5 \,m$ છે અને પડદાના કેન્દ્રથી દ્વિતીય ક્રમના મહત્તમનું અંતર $14.5 \,mm$ છે। '$a$' નું મૂલ્ય શોધો।

તરંગલંબાઈ $\lambda$ ધરાવતો પ્રકાશ $a$ પહોળાઈની એક સ્લિટ પર આપાત થાય છે અને સ્લિટ તથા પડદા વચ્ચેનું અંતર $D$ છે. વિવર્તનની ભાતમાં,જો સ્લિટની પહોળાઈ એ મધ્યસ્થ અધિક્તમની પહોળાઈ જેટલી હોય,તો $D=$

એક સિંગલ સ્લિટ ડિફ્રેક્શન પ્રયોગમાં સ્લિટની પહોળાઈ નક્કી કરવા માટે $\frac{b d}{D} = m \lambda$ સમીકરણનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે,જ્યાં $b$ સ્લિટની પહોળાઈ છે,$D$ સ્લિટ અને સ્ક્રીન વચ્ચેનું અંતર છે,$d$ એ $m$-માં ડિફ્રેક્શન મહત્તમ અને કેન્દ્રીય મહત્તમ વચ્ચેનું અંતર છે,અને $\lambda$ તરંગલંબાઇ છે. $D$ અને $d$ ને અનુક્રમે $1 \ cm$ અને $1 \ mm$ ના લઘુત્તમ માપન (least count) ધરાવતા સ્કેલથી માપવામાં આવે છે. $\lambda$ અને $m$ ના મૂલ્યો ચોક્કસપણે $600 \ nm$ અને $3$ છે. $m=3$,$d=5 \ mm$ અને $D=1 \ m$ માટે અંદાજિત $b$ ના મૂલ્યમાં નિરપેક્ષ ત્રુટિ ($\mu m$ માં) $.....$ છે.

વિધાન: જ્યારે આપણે મલમલના કપડામાંથી જોઈએ છીએ ત્યારે રંગીન વર્ણપટ દેખાય છે.
કારણ: આ સફેદ પ્રકાશના ઝીણી તિરાડોમાંથી પસાર થતી વખતે થતા વિવર્તનને કારણે છે.