બાયપ્રિઝમના પ્રયોગમાં,$\lambda$ તરંગલંબાઈ ધરાવતા એકવર્ણી પ્રકાશનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. બે સુસંબદ્ધ ઉદગમો વચ્ચેનું અંતર $d$ અચળ રાખવામાં આવે છે. જો સ્લિટ અને આઈપીસ વચ્ચેનું અંતર $D$ ને $D_1, D_2, D_3, D_4$ તરીકે બદલવામાં આવે અને અનુરૂપ માપવામાં આવેલી ફ્રિન્જની પહોળાઈ $W_1, W_2, W_3, W_4$ હોય,તો:

  • A
    $W_1 D_1 = W_2 D_2 = W_3 D_3 = W_4 D_4$
  • B
    $\frac{W_1}{D_1} = \frac{W_2}{D_2} = \frac{W_3}{D_3} = \frac{W_4}{D_4}$
  • C
    $W_1 \sqrt{D_1} = W_2 \sqrt{D_2} = W_3 \sqrt{D_3} = W_4 \sqrt{D_4}$
  • D
    $D_1 \sqrt{W_1} = D_2 \sqrt{W_2} = D_3 \sqrt{W_3} = D_4 \sqrt{W_4}$

Explore More

Similar Questions

ફ્રેનલ બાયપ્રિઝમ પ્રયોગમાં,લેન્સના બે સ્થાન વર્ચ્યુઅલ સ્લિટ્સ વચ્ચેનું અંતર અનુક્રમે $16 \; cm$ અને $9 \; cm$ આપે છે. તો સ્લિટ્સ વચ્ચેનું વાસ્તવિક અંતર ($cm$ માં) કેટલું હશે?

પ્રકાશ કાચની પ્લેટ $(\mu = 1.5)$ પર એવી રીતે આપાત થાય છે કે જેથી વક્રીભવન કોણ $60^\circ$ બને. $6000 \, \mathring A$ તરંગલંબાઈને અનુરૂપ કાળો પટ્ટો જોવા મળે છે. જો કાચની પ્લેટની જાડાઈ $1.2 \times 10^{-3} \, mm$ હોય,તો વ્યતિકરણ પટ્ટાનો ક્રમ શોધો.

Difficult
View Solution

$6000 \, \mathring{A}$ તરંગલંબાઈ ધરાવતો પ્રકાશ $1.5$ વક્રીભવનાંક ધરાવતી કાચની પાતળી પ્લેટ પર એવી રીતે આપાત થાય છે કે જેથી પ્લેટમાંનો વક્રીભવન ખૂણો $60^\circ$ થાય. પ્લેટની એવી લઘુત્તમ જાડાઈ શોધો કે જેથી પ્લેટ પરાવર્તનથી અપ્રકાશિત (dark) દેખાય.

સમતલ કાચની પ્લેટ ઉપર સમતલ બહિર્ગોળ લેન્સની બહિર્ગોળ સપાટી મૂકીને હવાની પાતળી ફિલ્મ (સ્તર) રચેલ છે. એકરંગી પ્રકાશ સાથે આ પાતળી ફિલ્મ સૌથી ઉપરની બહિર્ગોળ સપાટી અને નીચેની કાચની સપાટી પરથી થતા પરાવર્તનના લીધે વ્યતિકરણ રચના આપે છે.
વિધાન-$1$: જ્યારે પ્રકાશ હવા-કાચની પ્લેટની સપાટી પરથી પરાવર્તિત થાય છે,ત્યારે તેમાં $\pi$ જેટલો કળા તફાવત ઉદભવે છે.
વિધાન-$2$: વ્યતિકરણ ભાતનું કેન્દ્ર અપ્રકાશિત (ડાર્ક) છે.

$\mu = 4/3$ ધરાવતી સાબુના પાણીની ફિલ્મ પર $60^\circ$ ના ખૂણે સફેદ પ્રકાશ આપાત થાય છે. પરાવર્તિત પ્રકાશમાં $5500 \, \mathring{A}$ તરંગલંબાઈ માટે ઘેરી પટ્ટી (dark band) જોવા મળે છે. ફિલ્મની ન્યૂનતમ જાડાઈ $\mathring{A}$ માં શોધો.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo