બાયપ્રિઝમના પ્રયોગમાં,$5000 \ \mathring{A}$ તરંગલંબાઈ ધરાવતા પ્રકાશનો ઉપયોગ કરીને,સુસંબદ્ધ ઉદગમોથી $1.0 \,m$ દૂર આવેલા પડદા પર $5 \,mm$ પહોળી શલાકાઓ મળે છે. બે સુસંબદ્ધ ઉદગમો વચ્ચેનું અંતર .....$mm$ છે.

આ પ્રશ્નમાં એક ફકરો છે અને ત્યારબાદ બે વિધાનો,વિધાન $- 1$ અને વિધાન $- 2$ આપેલા છે. વિધાનો પછી આપેલા ચાર વિકલ્પોમાંથી,વિધાનોનું વર્ણન કરતો સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો.
એક સમતલ-બહિર્ગોળ લેન્સની બહિર્ગોળ સપાટીને સમતલ કાચની પ્લેટ પર મૂકીને હવાનું પાતળું પડ બનાવવામાં આવે છે. એકવર્ણી પ્રકાશ સાથે,આ પડ ઉપરની (બહિર્ગોળ) સપાટી અને નીચેની (કાચની પ્લેટ) સપાટી પરથી પરાવર્તિત પ્રકાશને કારણે વ્યતિકરણ ભાત આપે છે.
વિધાન $- 1$: જ્યારે પ્રકાશ હવા-કાચ પ્લેટની આંતર સપાટી પરથી પરાવર્તિત થાય છે,ત્યારે પરાવર્તિત તરંગમાં $\pi$ જેટલો કળા તફાવત ઉદભવે છે.
વિધાન $- 2$: વ્યતિકરણ ભાતનું કેન્દ્ર અંધારું (dark) હોય છે.

પ્રકાશ કાચની પ્લેટ $(\mu = 1.5)$ પર $60^o$ ના ખૂણે આપાત થાય છે. $6000 \, \mathring{A}$ તરંગલંબાઈને અનુરૂપ અપ્રકાશિત પટ્ટી (dark fringe) દેખાય છે. જો કાચની પ્લેટની જાડાઈ $1.2 \times 10^{-3} \, mm$ હોય, તો વ્યતિકરણ પટ્ટાનો ક્રમ શોધો.

ઓપ્ટિકલ લેન્સમાં રહેલી ખામીઓ કોની મદદથી જોઈ શકાય છે?

બાયપ્રિઝમ પ્રયોગમાં, ઉદગમસ્થાનથી બાયપ્રિઝમનું અંતર $1 \, m$ છે અને પડદાથી બાયપ્રિઝમનું અંતર $4 \, m$ છે. બાયપ્રિઝમનો વક્રીભવન કોણ $\alpha = 2 \times 10^{-3} \, \text{રેડિયન}$ છે. બાયપ્રિઝમનો વક્રીભવનાંક $\mu = 1.5$ છે અને વપરાયેલ પ્રકાશની તરંગલંબાઇ $\lambda = 6000 \, \mathring{A}$ છે. પડદા પર કેટલી શલાકાઓ (fringes) જોવા મળશે?

બાયપ્રિઝમના પ્રયોગમાં,બે ઉદગમો વચ્ચેનું અંતર બમણું કરવામાં આવે છે અને સ્લિટ તથા આઈપીસ વચ્ચેનું અંતર પણ બમણું કરવામાં આવે છે. તો ફ્રિન્જની પહોળાઈ